ZNIECZULENIE OGÓLNE – INFORMACJE WSTĘPNE
(uwaga! obecnie nie wykonujemy zabiegów w narkozie)


(materiał opracowany w oparciu o www.mediweb.pl)

Znieczulenie jest działaniem medycznym, polegającym na wprowadzeniu pacjenta w stan bezbolesności przy pomocy bądź to uśpienia, bądź przerwania przepływu impulsów nerwowych (blokady). Współczesna medycyna uważa, ze do większości zabiegów operacyjnych lub diagnostycznych (łącznie z np. gastroskopia czy bronchoskopia) pacjent powinien być znieczulony. Głębokość znieczulenia i jego rodzaj zależne jest od rodzaju wykonywanej operacji czy zabiegu oraz od stanu chorego i innych chorób współistniejących. Oznacza to, ze nie każdy będzie znieczulany w identyczny sposób - np. do gastroskopii wystarczające jest uspokojenie za pomocą leków dożylnych lub doustnych, a do ciecia cesarskiego może być wykonana zarówno blokada dolędźwiowa, jak i uśpienie (narkoza).

Lekarzem wykonującym znieczulenie jest anestezjolog. Pomaga mu wykwalifikowana pielęgniarka anestezjologiczna. Anestezjolog kwalifikuje pacjenta do znieczulenia, wybiera jego rodzaj oraz stosowane leki, przeprowadza znieczulenie, czuwa nad stanem i bezpieczeństwem chorego podczas całego zabiegu operacyjnego oraz nadzoruje leczenie pooperacyjne (zwłaszcza leczenie bólu pooperacyjnego). W wielu szpitalach pacjent bezpośrednio po zabiegu przebywa na sali pooperacyjnej pod nadzorem anestezjologa i pielęgniarek anestezjologicznych.

WIZYTA PRZEDOPERACYJNA

Pacjent spotyka się z anestezjologiem po raz pierwszy podczas wizyty przedoperacyjnej -zwykle w przeddzień planowanego terminu operacji. Wizyta ta ma na celu dokładne poznanie pacjenta - wszelkich informacji z wywiadu, przyjmowanych leków, poprzednich znieczuleń - oraz zbadanie go. Dane te są bardzo ważne - od nich zależny jest wybór najlepszej i najbezpieczniejszej metody znieczulenia.

Jakie informacje są niezbędne dla anestezjologa?

• Przebyte choroby (serca, płuc, tarczycy, astma, choroby psychiczne, zapalenia żył, częste infekcje, choroby nowotworowe, cukrzyca, choroby neurologiczne itp.)
• Przebyte operacje (kiedy, z jakiego powodu, jaki rodzaj znieczulenia, ewentualne powikłania podczas znieczuleń lub w okresie pooperacyjnym)
• Uczulenia na leki i pokarmy
• Aktualnie przyjmowane leki i ich dawki
• Nałogi
• Ewentualna ciąża

Absolutnie niezbędne jest udzielenie wyczerpujących i prawdziwych odpowiedzi wszelkie pytania.

W dalszej kolejności anestezjolog dokładnie bada chorego, sprawdza wyniki badań dodatkowych (laboratoryjnych, zdjeć rentgenowskich, EKG itp.). Na podstawie tych informacji wybiera najbezpieczniejszy dla chorego rodzaj znieczulenia i informuje go o tym Chory zostaje również powiadomiony o konieczności wyjęcia przed operacja wszelkich usuwalnych protez zębowych oraz o konieczności pozostawania bez jedzenia i picia przez 6 godzin. Kobiety musza zdjąć biżuterię i zmyć z paznokci lakier (nawet bezbarwny). Pacjent podpisuje w specjalnym formularzu zgodę na znieczulenie i wszelkie inne działania (np. wkłucia do naczyń krwionośnych, kroplówki, ewentualne podawanie krwi, zmianę sposobu znieczulania itp.), niezbędne podczas operacji i znieczulenia.

Wizyta przedoperacyjna jest najlepszym momentem do zadania anestezjologowi wszelkich nurtujących pytań i rozwiania wątpliwości. Zdarza się czasem, że stan układów i narządów pacjenta nie jest ustabilizowany (przykładowo podwyższone jest znacznie ciśnienie krwi). Znieczulenie w takim stanie byłoby obarczone niepotrzebnie zawyżonym ryzykiem, w związku z tym anestezjolog przesuwa je o niezbędną ilość dni, zlecając jednocześnie dodatkowe leki, konsultacje, badania itp.

W wielu szpitalach praktykowane jest rozdawanie pacjentom ankiety przedoperacyjnej. Umieszczone są w niej pytania o stan zdrowia osoby, która ma być znieczulana. Przykładowa ankieta:

Ankieta anestezjologiczna

W celu umożliwienia najbezpieczniejszej i najwłaściwszej metody znieczulenia uprzejmie prosimy o dokładne wypełnienie poniższej ankiety. Prosimy o zakreślenie odpowiedzi tak lub nie.

W przypadku odpowiedzi tak prosimy o szczegółową informację w rubryce Uwagi pacjenta. Lekarz anestezjolog wyjaśni wszelkie wątpliwości w trakcie wizyty przedoperacyjnej. Uprzejmie prosimy na wyrażenie zgody na proponowane metody znieczulenia oraz potwierdzenie tego własnoręcznym podpisem w czasie wizyty przedoperacyjnej.

Imię .........................
Nazwisko ........................
• czy chorowała Pani/Pan na serce lub choroby układu krążenia? (choroba wieńcowa, zawał serca, nadciśnienie, wada serca, niewydolność krążenia, żylaki kończyn dolnych, zapalenia żył)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na choroby płuc? (zapalenie płuc, gruźlica, częste zapalenia oskrzeli, astma, rozedma płuc, kaszel nawracający, duszność)
tak nie
• czy jest Pani/Pan na coś uczulona? (katar sienny, wysypka, uczulenie na leki, pokarmy, substancje chemiczne itp.)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na choroby układu nerwowego? (padaczka, bóle głowy, bóle korzonkowe, omdlenia, drgawki, udar, utraty świadomości, porażenia)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na choroby wątroby? (żółtaczka, marskość)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na nerki? (kamica, zapalenie nerek, częste infekcje dróg moczowych)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na zaburzenia metaboliczne lub hormonalne? (nadczynność lub niedoczynność tarczycy, cukrzyca, inne)
tak nie
• czy choruje Pani/Pan na inne, nie wymienione choroby?
tak nie
• czy przyjmuje Pan/Pani jakieś leki? - jeżeli tak, proszę podać nazwę i dawkę
........................
• czy była Pani/Pan znieczulana do jakiegokolwiek zabiegu i czy znieczuleniu towarzyszyły jakieś powikłania?
tak nie
• czy pali Pan/Pani papierosy?
tak nie
• czy nadużywa Pan/Pani alkohol?
tak nie
Uwagi pacjenta
........................

UWAGA!

• Ze względu na Państwa bezpieczeństwo prosimy o pozostawanie na czczo (tzn. bez jedzenia i picia) przez co najmniej 6 godzin przed planowanym zabiegiem operacyjnym. Jeżeli zostaną Państwu zlecone leki doustne, które należy przyjąć przed zabiegiem, można je popić 1-2 łykami płynu niegazowanego.
• Jeżeli używa Pani/Pan protez zębowych lub szkieł kontaktowych, uprzejmie prosimy o poinformowanie o tym lekarza anestezjologa
• Jeżeli podejrzewa Pani lub wie, że jest w ciąży, prosimy powiadomić o tym lekarza anestezjologa.
• Jeżeli ma Pani polakierowane paznokcie, prosimy o zmycie lakieru.

OŚWIADCZENIE PACJENTA

Wyrażam zgodę na zaproponowane znieczulenie ogólne, przewodowe lub miejscowe. Zgadzam się także na towarzyszące znieczuleniu postępowanie (wkłucia do naczyń krwionośnych, kroplówki) i inne konieczne leczenie przed, w czasie i po zabiegu. Zgadzam się na uzasadnione medycznie zmiany lub rozszerzenie postępowania anestezjologicznego, w tym zmianę sposobu znieczulania.
Podczas wizyty przedoperacyjnej zlecana jest również premedykacja, zwana zwyczajowo "głupim Jasiem". Są to leki, podawane zwykle doustnie lub domięśniowo, które uspokajają pacjenta i zmniejszają ryzyko powikłań podczas znieczulenia. Premedykację podaje się około 30 min - 1 godzinę przed znieczuleniem. Po jej otrzymaniu chory nie powinien siadać w łóżku i wstawać, gdyż mogą wystąpić zaburzenia równowagi. W wielu szpitalach praktykowane jest również zakładanie chorym specjalnych pończoch przeciwzakrzepowych na okres okołooperacyjny. Pończochy takie zapobiegaja powstawaniu zakrzepów w żyłach nóg i utrzymywane są do czasu wstania chorego z łóżka.

RODZAJE ZNIECZULENIA

W czasie wizyty anestezjologicznej chory informowany jest o rodzaju znieczulenia, jakiemu ma być poddany. W potocznej opinii istnieją dwa rodzaje znieczuleń - narkoza i blokada.

Narkoza czyli znieczulenie ogólne

Narkoza (znieczulenie ogólne, uśpienie) jest czasowym wyłączeniem świadomości. Leki zwykle podawane są dożylnie, przez wkłuta do naczynia krwionośnego kaniulę. Na twarz pacjenta zakładana jest maseczka, a przez nią podawany tlen.

Głębokość narkozy (a przez to ilość i rodzaj podawanych leków) może być różna - zależne jest to od rodzaju zabiegu operacyjnego. Do krótkich zabiegów (np. wyłyżeczkowanie jamy macicy czy nastawienie złamania ręki) podaje się płytką narkozę, a sen trwa kilkanaście minut.

Do większości operacji musi być zapewniony dłuższy sen i wiotkość mięśni, aby zapewnić chirurgowi dobre warunki operacyjne. W takich przypadkach podawane są silnie działające leki usypiające i porażające mięśnie. Aby nie doszło do zaburzeń oddychania, po uśpieniu chorego wprowadzana jest pod kontrolą wzroku do krtani rurka i anestezjolog lub aparatura prowadzi sztuczny oddech. Wprowadzanie rurki do krtani nazywa się intubacja i jest jednym z najtrudniejszych momentów znieczulenia. Po zakończeniu operacji podawane są środki odwracające działanie leków usypiajcych i porazających mięśnie, a rurka z krtani jest usuwana. Część pacjentów skarży się jednak na parogodzinna - parodniowa chrypkę i suchy kaszel. Jest to powikłanie przemijające, związane z podrażnieniem krtani i tchawicy rurką intubacyjną. Po znieczuleniu ogólnym pacjent zwykle jeszcze przez parę godzin śpi płytkim snem i musi być podłączony do aparatury monitorującej (EKG, ciśnienie krwi, ilość tlenu we krwi), która pozwala natychmiast zauważyć ewentualne powikłania. Większość pacjentów podawanych ma tlen przez maseczkę lub cewnik do nosa oraz dożylnie kroplówki.

Aktualnie używane do znieczulenia ogólnego leki i sprzęt są bardzo bezpieczne dla chorych, tym niemniej sama metoda znieczulenia niesie w sobie możliwość powikłań. Do najbardziej banalnych należy parogodzinna czy parodniowa chrypka, która jest następstwem intubacji i zwykle mija bezpowrotnie. Inne powikłania to: długotrwała senność, zbyt płytki oddech, spadki bądź wzrosty ciśnienia tętniczego, zaburzenia pracy serca. Istnieje również możliwość - na szczęście bardzo rzadka, w granicach ułamków procentu - nieprawidłowej reakcji na użyte leki lub niemożliwość wprowadzenia rurki do krtani. W sporadycznych wypadkach znieczulenie ogólne może zakończyć się śmiercią chorego z wyżej wymienionych powodów.

Znieczulenie przewodowe czyli blokada

Innym rodzajem znieczulenia jest znieczulenie przewodowe czyli blokada. Istota jej jest wstrzykniecie w okolice nerwów leków, które czasowo przerywają przewodzenie nerwowe. Obszar znieczulony jest bezbolesny i nie można nim wykonywać żadnych ruchów. Brak też czucia ciepła i zimna. Podczas zabiegu chory może być zupełnie przytomny lub - jeżeli sobie życzy - może spać płytkim snem. Znieczulenie może być wykonane jednorazowo (pojedyncza dawka leku) albo tez w okolice nerwu może być włożony cienki cewnik. Przez cewnik mogą być wielokrotnie podczas długotrwałych zabiegów lub porodu podawane leki znieczulające, a w okresie pooperacyjnym - środki znoszące ból, które jednocześnie nie wywołują blokady ruchów.

Istnieje parę rodzajów blokad. Najczęściej wykonywana jest blokada dolędźwiowa. Jest ona znieczuleniem z wyboru przy porodzie, cieciach cesarskich, operacjach żylaków, przepukliny, większości operacji urologicznych itp. Przed wykonaniem znieczulenia podłączana jest kroplówka, następnie chorego układa się w pozycji na boku lub siedzącej (zależnie od jego stanu i przyzwyczajeń anestezjologa). Lekarz anestezjolog trzykrotnie myje plecy środkiem dezynfekującym, bada dokładnie kręgosłup i znieczula skórę (małe ukłucie i niewielkie szczypanie). Następnie specjalna igłą wkłuwana jest glębiej, co chory odczuwa jak popychanie "na tępo" palcem na przykład w udo. Po wprowadzeniu igły w odpowiednie miejsce w kręgosłupie podawany jest lek, a niekiedy zakładany cieniutki cewnik, który - po usunięciu igły - przymocowuje się plastrem do skory, a jego końcowkę wyprowadza na ramię. Chorego układa się w pozycji, zapewniającej odpowiednie rozprzestrzenianie się środków znieczulających (zwykle leżącej z lekko pochylonym w dół wezgłowiem stołu operacyjnego lub na boku - jeżeli operacja dotyczy np. jednej nogi). Po 5 - 30 min (zależnie od rodzaju blokady) okolica blokowana staje się drętwa i bez czucia. W tym czasie może też dojść do przejściowych spadków ciśnienia krwi, przed czym zabezpiecza szybki wlew płynów dożylnie. Część pacjentów - zwłaszcza kobiet znieczulanych do cięć cesarskich - może odczuwać nudności lub wymiotować. Przewodzenie w nerwach przerywane jest w sposób odwracalny - po 2 - 6 godzinach od wykonania znieczulenia wraca czucie w blokowanej części ciała - ale też wraca odczuwanie bólu w ranie pooperacyjnej.

Blokada dolędźwiowa jest znieczuleniem dużo bardziej bezpiecznym niż znieczulenie ogólne. Wbrew obiegowym opiniom najpoważniejsze powikłanie - niedowład lub porażenie nóg - zdarzyło się na świecie sporadycznie. Najczęstszym powikłaniem znieczulenia są bóle głowy, występujące głównie u młodych kobiet. Bóle te ustępują po nawodnieniu kroplówkami i leżeniu. W wyjątkowych przypadkach konieczne jest wykonanie łaty, czyli podania dolędźwiowo paru centymetrów własnej krwi pobranej z żyły. Wielokrotnie bóle głowy ustępują już podczas wykonywania "łaty", w innych przypadkach - po paru godzinach. Sporadycznie po blokadach zdarzają się przypadki krótkotrwałego podwójnego widzenia (zwłaszcza przy spoglądaniu w bok) lub niewielkie obszary przeczulicy skórnej i mrowienia. Wszystkie te powikłania zazwyczaj ustępują samoistnie lub po krótkim leczeniu.

Często są również wykonywane blokady nerwów obwodowych (na przykład splotu ramiennego przy operacjach ręki). Tu także istotą znieczulenia jest podanie leku przerywającego przewodzenie we włóknie nerwowym w okolicę nerwu lub splotu nerwowego. Ze względu jednak na dużą zmienność położenia nerwów obwodowych lekarz musi mieć bezwzględną pewność, że lek wstrzykiwany jest we właściwe miejsce. Po wprowadzeniu igły anestezjolog przesuwa więc jej końcówkę aż do chwili uzyskania parestezji, czyli "prądu" przebiegającego wzdluż nerwu. Bardzo ważne jest prawidłowe określenie przez pacjenta, czy jest taki prąd i dokąd przebiega. Informacja ta w dużym stopniu warunkuje powodzenie znieczulenia. Samo podawanie leku odbierane jest jako "rozpieranie" i jest nieprzyjemne tylko przez pierwsze sekundy. Te blokady również dają bezruch, brak czucia dotyki, ciepła i zimna w blokowanej okolicy, często jednak trwają one dłużej niż blokady dolędźwiowe (nawet do 16 godzin).

Zaletą znieczulenia nerwów i splotów obwodowych jest duże bezpieczeństwo metody (małe prawdopodobieństwo powikłań, niska toksyczność leków). Największym zagrożeniem jest podanie leku do naczynia krwionośnego, co może doprowadzić do utraty przytomności, drgawek, zaburzeń pracy serca, nawet śmierci. Zabezpieczeniem przed tym jest bardzo powolne podawanie leku z okresowym sprawdzaniem, czy końcówka igła nie przesunęła się do naczynia. Problemem może być także zablokowanie innych nerwów, przebiegających w okolicy podawania leku. Przy blokadzie splotu ramiennego może się to objawić chrypką, rozszerzeniem źrenicy po stronie blokowanej i zaczerwienieniem twarzy. Objawy te są przemijające - trwają maksymalnie tak długo, jak długo trwa blokada. O możliwości ich wystąpienia anestezjolog zawsze powiadamia pacjenta.

Jak często zdarzają się niepowodzenia przy wykonywaniu blokad (znieczulenie "nie wyszło")? W blokadach dolędźwiowych są to wartości poniżej jednego procenta, w blokadach nerwów obwodowych - kilka procent, zależnie oczywiście od doświadczenia anestezjologa, ale i też od potwierdzenia przez pacjenta obecności parestezji. Zdarza się, że z powodu na przykład zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa i nieprawidłowego rozprzestrzeniania się leków blokada wychodzi "w łaty" (w okolicy operowanej miejsca znieczulone obok niepełnie znieczulonych lub nieznieczulonych). W takim przypadku - zależnie od rodzaju operacji i wielkości "łat" - albo przeprowadza się dodatkowo znieczulenie ogólne z intubacją, albo podaje dożylnie małe dawki leków uspokajających i przeciwbólowych.

Leki uspokajające i nasenne podaje się również chorym, którzy - pomimo pełnej bezbolesności okolicy operowanej po blokadzie - chcą drzemać podczas operacji.

POSTĘPOWANIE POOPERACYJNE

Zakończenie operacji czy zabiegu nie jest niestety zakończeniem problemów pacjenta i anestezjologa. Wielokrotnie problemy okresu pooperacyjnego przewyższają powikłania i trudności, które miały miejsce podczas znieczulenia.

Ze względu na możliwość wystąpienia potencjalnie groźnych dla życia powikłań, chory w bezpośrednim okresie pooperacyjnym przebywa pod wzmożonym nadzorem pielęgniarsko - lekarskim w sali pooperacyjnej, sali wybudzeń czy też sali intensywnego nadzoru. Pacjenci, którzy mieli wykonane bardzo obciążające i skomplikowane operacje (np. kardiochirurgiczne) lub u których wystąpiły ciężkie powikłania podczas znieczulenia, są przewożeni do oddziału intensywnej terapii.

Najistotniejszym problemem bezpośrednio po operacji jest możliwość przedłużonego działania leków nasennych i -co z tym się wiąże - zaburzeń oddechu, pracy serca i ciśnienia tętniczego. Aby zminimalizować ryzyko i wcześnie wykryć wszelkie zaburzenia, chory jest podłączony do monitorów (EKG, ciśnienie krwi, tętno, ilość tlenu we krwi). Zakres monitorowania zależny jest od wieku, rodzaju operacji i znieczulenia, chorób współistniejących. Mierzona jest również temperatura ciała i ilość wydalanego moczu. Pacjentom po znieczuleniu ogólnym zwykle podawany jest tlen przez maseczkę lub wąsy donosowe. Podawane wszystkim kroplówki mają za zadanie dostarczenie wody i elektrolitów.

Wraz z pełnym wybudzaniem się pacjenta po znieczuleniu ogólnym i ustępowaniu blokady po znieczuleniu przewodowym, wraca również ból w ranie pooperacyjnej. Ważne jest, aby chory zgłosił to pielęgniarkom lub lekarzowi natychmiast po pojawieniu się bólu. Skuteczność działania leków przeciwbólowych jest zależna od tego, czy są podane na początku wystąpienia bólu, czy też przy bólu pełnoobjawowym. Podanie leków bezpośrednio po pojawieniu się bólu zapobiega jego narastaniu i pozwala zmniejszyć dawkę. Środki przeciwbólowe mogą być podawane różnymi drogami: doustnie, domięśniowo, podskórnie, dożylnie i doodbytniczo, a także przez cewnik założony w okolicę splotu nerwowego lub do kręgosłupa. Pierwsza dawka leku podawana jest po zgłoszeniu wystąpienia bólu przez pacjenta, następne - w dokładnych odstępach czasowych, zależnych od stosowanego leku. W zaleceniach pooperacyjnych anestezjolog wpisuje dawkę leku w przeliczeniu na wagę pacjenta. Różna jest jednak wrażliwość ludzi na ból i jeżeli stosowane leki nie łagodzą bólu, należy zgłosić to pielęgniarce lub lekarzowi.

Innym problemem okresu pooperacyjnego są nudności i wymioty. Ich występowanie zależne jest od płci (częściej kobiety), rodzaju operacji (częściej po operacjach w nadbrzuszu), rodzaju znieczulenia (sporadycznie po blokadach) i cech osobniczych. Wystąpienie wymiotów wiąże się nie tylko z nieprzyjemnym odczuciem pacjenta, ale również z możliwością zachłyśnięcia się treścią pokarmową do płuc (słabe odruchy obronne krtani przy niepełnym wybudzeniu i senności). Każdorazowe wystąpienie nudności należy więc zgłosić pielęgniarce, aby można było podać odpowiednie leki i zminimalizować ryzyko wymiotów.

Po pełnym wybudzeniu ze znieczulenia i podaniu środków przeciwbólowych każdy pacjent ma stosowaną "gimnastykę oddechową". Są to długie i powolne wydechy przez usta ułożone "w ryjek". Może być to również dmuchanie w rurkę, której końcówka umieszczona jest pod wodą, aż do momentu pojawienia się pęcherzyków powietrza. Zadaniem tych ćwiczeń jest głębokie upowietrznianie płuc. Zwykle wykonuje się je 4 - 5 razy co godzinę.
V Pacjent nie może również zapominać o konieczności poruszania się. U ludzi leżących istnieje duże ryzyko do powstawania zakrzepów w żyłach. Jeżeli więc nie ma przeciwskazań ze strony chirurgicznej i zniesiony jest ból pooperacyjny, chory powinien siadać i wstawać już następnego dnia.
Szczególne ważne jest to u osób z żylakami nóg - w rozszerzonych żyłach zakrzepy tworzą się bardzo łatwo, więc tacy chorzy powinni jak najszybciej, jeszcze przed próbami siadania czy wstawania, wykonywać jak najwięcej ruchów nogami w pozycji leżącej, aby przyspieszyć krążenie krwi podczas operacji.

PLANOWANIE TERMINU OPERACJI

Każda operacja i znieczulenie jest brutalną ingerencją w organizm ludzki, jednak czasem wykonanie jej jest nieuniknione. Istnieje duża grupa chorób, które wymagają leczenia operacyjnego (na przykład kamica pęcherzyka żółciowego czy przepuklina), jednak nie zawsze operacja musi być wykonana natychmiast po postawieniu diagnozy.

Podjęcie decyzji o poddaniu się operacji jest bardzo trudne, jeżeli jednak zostanie ona podjęta, pada pytanie - kiedy? Oczywiście, oprócz dogodnego dla pacjenta terminu, istnieją również pewne zalecenia medyczne.
Zasadą jest, że chory przy operacjach planowych powinien być w optymalnym dla niego stanie wydolności narządów i układów, co oznacza, że wszystkie współistniejące schorzenia powinny być leczone i ustabilizowane. Zwiększa to bezpieczeństwo znieczulenia i obniża ilość powikłań pooperacyjnych. Chory powinien powiadomić swojego lekarza rodzinnego o planach poddania się zabiegowi i wspólnie z nim uzgodnić przygotowanie przedoperacyjne. Ważne jest przede wszystkim ustabilizowanie ciśnienia tętniczego, cukrzycy, choroby wieńcowej, wyleczenie ognisk zapalnych. Pacjenci, którzy byli leczeni lub operowani z powodu chorób tarczycy, muszą mieć oznaczony aktualny poziom hormonów. Lekarz rodzinny zleca wykonanie badań dodatkowych, niezbędnych do znieczulenia i operacji (badania krwi i moczu, EKG, zdjęcie rtg klatki piersiowej), a czasem dodatkowe konsultacje u specjalistów. Niezbędne jest również oznaczenie grupy krwi.

Ważność badań krwi i moczu oraz EKG wynosi zwykle miesiąc, badanie rentgenowskie klatki piersiowej - rok. Dotyczy to pacjentów bez poważnych współistniejących schorzeń i bez odchyleń od normy w wymienionych badaniach. Pacjent powinien być również zaszczepiony przeciw zapaleniu wątroby typu B (żółtaczce wszczepiennej). Osoby uczulone na pyłki roślin nie powinny planować zabiegów w czasie kwitnienia.

Istnieje wiele leków, które nie powinny być używane w okresie okołooperacyjnym, gdyż wchodzą w reakcje ze środkami znieczulającymi. Do najbardziej popularnych należą doustne środki antykoncepcyjne, które zwiększają ryzyko wystąpienia zakrzepów żylnych. Powinny być one odstawione na minimum 4 tygodnie przed terminem operacji. Odstawienie lub zamianę innych leków (np. nadciśnieniowych) zleca lekarz rodzinny.

ZNIECZULENIE OGÓLNE ZE WSKAZAŃ NAGŁYCH

Przedstawione powyżej zalecenia dotyczą operacji, które są planowane. Nie zawsze jednak jest możliwe i chorzy muszą być operowani "na ostro" - ze wskazań nagłych. Można tu mówić o operacjach z powodu bezpośredniego zagrożenia życia i o operacjach ze wskazań nagłych.

Operacje z powodu bezpośredniego zagrożenia życia wykonywane są w sytuacji, w której jakakolwiek zwłoka może spowodować śmierć chorego i wyłącznie zoperowanie daje szanse przeżycia. Są to np. niektóre operacje po wypadkach komunikacyjnych . W takich sytuacjach zwykle nie ma wystarczającej ilości czasu na zrobienie nawet podstawowych badań laboratoryjnych czy wyrównanie stanu chorego (podanie krwi, płynów, stabilizację pracy serca itp.). Czasem pacjent jest nawet przewożony bezpośrednio z izby przyjęć na blok operacyjny. Przy takich operacjach anestezjolog zbiera dokładny - na ile jest to możliwe - wywiad przed znieczuleniem, bada pacjenta i zleca te badania laboratoryjne czy rentgenowskie, które są absolutnie niezbędne. Znieczulenie jest częstokroć wykonywane bez czekania na wyniki, a podczas jego trwania anestezjolog ma dwa zadania - znieczulanie i jednoczesne leczenie chorego (podawanie krwi, ocieplanie, stabilizowanie pracy serca itp.) Operacje tego typu obarczone są wysoką śmiertelnością.

Operacje ze wskazań nagłych odroczonych (np. zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie otrzewnej) są to zabiegi, które powinny być wykonane dość szybko, jednak zwykle anestezjolog dysponuje paroma godzinami czasu na wykonanie badań i wyrównanie stanu pacjenta. Nie zawsze jest jednak możliwe pełne wyrównanie wszystkich schorzeń współistniejących - pełne ustabilizowanie pracy serca czy też wyleczenie niewydolności krążenia. Należy więc wypośrodkować pomiędzy stanem chirurgicznym i koniecznością operacji a stabilizacją innych układów czy narządów. Znieczulenia tego typu są również obarczone dużo większym ryzykiem niż znieczulenia planowe.

ZNIECZULENIE OGÓLNE W STOMATOLOGII

Znieczulenie ogólne stosowane jest w warunkach gabinetu stomatologicznego dużo rzadziej, niż znieczulenie miejscowe. Wiąże się ono, bowiem ze znacznie większym ryzykiem wystąpienia powikłań, choć zdarzają się one stosunkowa rzadko.

Po raz pierwszy znieczulenie ogólne w stomatologii zastosował amerykański dentysta Horacy Wells w roku 1844 do usunięcia zęba. Z początku środki znieczulające wykazywały więcej powikłań niż efektu znieczulenia. Obecnie stosowane preparaty do znieczulenia ogólnego nie wywołują prawie żadnych efektów ubocznych.

W stomatologii od początku lat 70. liczba znieczuleń ogólnych w gabinecie stomatologicznym znacznie zmalała, za sprawą rozpowszechnienia znieczulenia miejscowego. Trzeba przyznać, że do zabiegów stomatologicznych wykonywanych w gabinecie prawie w większości przypadków wystarcza zastosowanie środka miejscowo znieczulającego. Mamy jednak czasem do czynienia z warunkami, w których tylko narkoza daje możliwość przeprowadzenia leczenia.

Wskazaniami do znieczulenia ogólnego są:

• alergia na środki znieczulenia miejscowego,
• osoby z niedorozwojem umysłowym lub chorzy psychicznie, z którymi nie możliwa jest współpraca podczas leczenia,
• dzieci, u których występuje strach przed leczeniem – mimo przygotowania psychicznego i farmakologicznego,
• zabiegi wymagające dużych dawek środków znieczulających miejscowo (np. mnogie ekstrakcje zębów),
• ostre stany zapalne (ropień okołoszczękowy, ropowica twarzy), w których znieczulenie miejscowe jest nieskuteczne.

Znieczulenie ogólne również możemy podzielić na kilka typów w zależności od potrzeb lekarza:

Znieczulenie ogólne z intubacją dotchawiczą.

Znieczulenie to jest najbardziej polecanym rodzajem znieczulenia ogólnego w stomatologii. Występuje pełna drożność dróg oddechowych z brakiem możliwości aspiracji do nich ciała obcego. W trakcie zabiegu pacjent sam oddycha lub jest sztucznie wentylowany. Proces budzenia jest bardzo szybki.

Znieczulenie ogólne dożylne

Ten rodzaj znieczulenia ogólnego stosuje się jako uzupełnienie znieczulenia miejscowego u pacjentów powyżej 12 roku życia, kiedy przewiduje się, że zabieg będzie długi. W tym rodzaju znieczulenia istnieje możliwość aspiracji ciała obcego np.: usuwanego zęba. Pacjent po wybudzeniu powinien pozostać pod kontrolą przez kilka godzin.

Znieczulenie ogólne zawsze prowadzone jest przez lekarza anestezjologa po wcześniejszym dokładnym zbadaniu i przygotowaniu pacjenta. Pacjent wymaga dokładnego badania ogólnego (ewentualne schorzenia: astma oskrzelowa, niewydolność wieńcowa, nadciśnienie, arytmie, udary mózgu). O wszystkich chorobach należy dokładnie i koniecznie powiedzieć lekarzowi, który będzie mógł zdecydować o wyborze środka znieczulającego lub odroczeniu zabiegu. Oprócz badania ogólnego pacjent powinien wykonać badanie krwi.

Ważne jest również, aby wstrzymać się od posiłków na 6 godzin przed znieczuleniem oraz, że pacjent musi przyjść z osobą towarzyszącą, która pomoże w drodze powrotnej. Sala zabiegowa powinna być wyposażona w sprzęt monitorujący podstawowe parametry życiowe i umożliwiający reanimację pacjenta. Po zabiegu chory powinien mieć zapewnioną opiekę pielęgniarską i dopiero po ustabilizowaniu się wszystkich funkcji życiowych organizmu, może w towarzystwie osób trzecich wrócić do domu.

Inne usługi stomatologiczne:

zakładanie wypełnień – plombowanie
leczenie kanałowe – przewodowe, endodontyczne
laseroterapia – laser miękki i twardy
laser rewolucjonizuje stomatologię - omówienie dla cierpliwych i ciekawych
wybielanie zębów
licówki
korony
mosty
protezy częściowe i całkowite
ekstrakcje zębów
resekcje, hemisekcje, amputacje korzeni, wyłuszczanie torbieli
implanty - historia, budowa, powierzchnie i systemy
implantoprotetyka
leczenie paradontozy
sterowana regeneracja tkanek - materiały kościozastępcze
leczenie dzieci
profilaktyka ortodontyczna/leczenie ortodontyczne
piaskowanie zębów
diagnostyka
narkoza (uwaga! obecnie nie wykonujemy zabiegów w narkozie)
staw skroniowo-żuchwowy (SSŻ) – ważny staw, diagnostyka i leczenie
CarieScan - diagnostyka próchnicy
Onkologia