|
|
|
LECZENIE - ZAKRES USŁUG, NAJCZĘSTSZE PROBLEMY STOMATOLOGICZNE I ICH ROZWIĄZANIA...
Dzisiejsza stomatologia, jako nauka o jamie ustnej, dzieli się na wiele działów. Ogólnie rzecz ujmując, wyróżniłbym stomatologię zachowawczą, protetykę, chirurgię oraz ortodoncję. Jednak różnorodność działań w obrębie ust jest dziś tak wielka, że kłopotliwe już staje się zastanawianie do jakiej gałęzi dentystyki kwalifikuje się periodontologię (dział zajmujący się przyzębiem), endodoncję (leczenie kanałowe), czy protetykę na implantach. Różne gałęzie stomatologii przenikają się, "zazębiają" i uzupełniają, tworząc niejako jedną wspólną specjalność. Pojawiają się nowe specjalizacje i pojęcia, jak stomatologia estetyczna, implantoprotetyka czy sterowana regeneracja tkanek. Co przyniesie jutro, zobaczymy. Może hodowla zębów z komórek macierzystych?
A oto rodzaje leczenia, jakie przeprowadzam:
• zakładanie wypełnień – plombowanie
• leczenie kanałowe – przewodowe, endodontyczne
• laseroterapia – laser miękki i twardy
• laser rewolucjonizuje stomatologię - omówienie dla cierpliwych i ciekawych
• wybielanie zębów
• licówki
• korony
• mosty
• protezy częściowe i całkowite
• ekstrakcje zębów
• resekcje, hemisekcje, amputacje korzeni, wyłuszczanie torbieli
• implanty - historia, budowa, powierzchnie i systemy
• implantoprotetyka
• leczenie paradontozy
• sterowana regeneracja tkanek - materiały kościozastępcze
• leczenie dzieci
• profilaktyka ortodontyczna/leczenie ortodontyczne
• piaskowanie zębów
• diagnostyka
• narkoza
• staw skroniowo-żuchwowy (SSŻ) – ważny staw, diagnostyka i leczenie
ZAKŁADANIE WYPEŁNIEŃ - PLOMBOWANIE
W zależności od stopnia rozwoju próchnicy, stosuje się różne metody jej leczenia.
Należą do nich:
1) remineralizacja,
2) impregnacja,
3) preparowanie i wypełnianie ubytków próchnicowych.
Remineralizacja
Remineralizacja jest to proces naprawczy szkliwa polegający na wbudowywaniu się jonów wapniowych, fosforanowych i fluorkowych w miejsce uszkodzenia. Remineralizacja może dotyczyć tylko początkowej fazy rozwoju próchnicy, czyli plam próchnicowych (demineralizacji). U niektórych osób może dojść do samoistnej remineralizacji spowodowanej oddziaływaniem śliny. Jednak dotyczy to jedynie osób odpornych na próchnicę. To są prawdziwi szczęściarze.
Metodą pozwalającą osiągnąć lepsze wyniki jest miejscowe stosowanie związków fluoru. Najczęściej stosuje się preparaty fluorowe w postaci lakierów, pianek (na zdjęciu powyżej) lub żeli. Ich aplikacja na zęby jest całkowicie niebolesna, powiedziałbym nawet, przyjemna.
;-)
Impregnacja - zwana przez nas czasem lapisowaniem
Impregnacja to zabieg stosowany w leczeniu zębów mlecznych. Polega on na przesyceniu próchnicowo zmienionych tkanek zęba środkami chemicznymi o działaniu bakteriobójczym i mineralizującym. Ujmując rzecz prosto, mleczaki w miejscach ubytków maluje się pędzelkami maczanymi w np.: 10% roztworze azotanu srebra oraz płynie lugola. Efektem impregnacji jest utwardzenie rozmiękłych mas próchnicowych. Te czynności podczas wizyty dentysta powtarza trzy razy. Trzeba odbyć trzy wizyty w odstępach tygodniowych. Po zabiegu lepiej nie jeść i nie pić przez około pół godziny. Niestety mleczaki w impregnowanych miejscach stają się ciemne. Czarne plamki to efekt reakcji, która zachodzi w miejscu próchnicy. Niestety nie da się ich uniknąć. Nie musisz się natomiast martwić, że przy okazji mogą się przebarwić inne ząbki: reakcja wywołująca ciemny odczyn zachodzi jedynie w ognisku próchnicowym, a więc zdrowy ząbek pozostaje biały.
Preparowanie ubytków próchnicowych
Nie powstrzymany w porę proces próchnicowy doprowadza do powstania ubytku (dziury).
Któż z nas jej nie zna? Na tym etapie choroba może być już tylko leczona poprzez usunięcie zmienionej próchnicowo zębiny i wypełnienie ubytku (popularnie: założenie "plomby").
Do niedawna jedynie zastosowanie wiertarek dawało możliwość opracowania ubytków. Obecnie może być użyty do tego celu laser ("twardy"), a także rozpuszczający próchnicę żel Carisolv. Niestety, zarówno laser, jak też Carisolv nie pozwalają na całkowite uniknięcie stosowania wiertarek.
A zatem, wielbiciele wierteł, cieszcie się. Jeszcze się wierci.
(na zdjęciu po prawej: wytrawianie kwasem ortofosforowym ubytku próchnicowego)
Wypełnianie ubytków
Bez względu na głębokość ubytku przed wprowadzeniem wypełnienia wskazane jest położenie podkładu. Podkład ma za zadanie zabezpieczyć miazgę zęba przed podrażnieniami chemicznymi i termicznymi. Dopiero w tak przygotowany ubytek można założyć materiał wypełniający. Obecnie na rynku jest wiele materiałów wypełniających. Każdy z nich ma wiele zalet, ale niestety również posiadają wady.
Jak na razie, nie ma materiału wypełnieniowego, który by spełniał kryteria materiału idealnego (nie powinien być szkodliwy dla miazgi zębów, dla organizmu człowieka, musi idealnie odtwarzać kolor zęba, idealnie przylegać, pod względem funkcjonalnym powinien stanowić integralną część narządu żucia).
Obecnie do zakładania wypełnień w zębach stosuje się najczęściej m.in. kompozyty, cementy glass - jonomerowe, kompomery, ormocery i nadal amalgamat srebra.
W związku z powyższym wybór odpowiedniego materiału dokonanywany przez lekarza stomatologa jest w pewnym sensie kompromisem między zaletami a wadami tychże materiałów.
Kompozyty, czyli materiały złożone stosowane są w stomatologii od 30 lat. Przez cały ten okres dzięki rozwojowi chemii tworzyw sztucznych pojawiają się na rynku nowe coraz lepsze produkty.
Materiały kompozytowe są utwardzane chemicznie (kompozyty chemoutwardzalne) lub światłem (kompozyty światłoutwardzalne). Materiały światłoutwardzalne charakteryzują się lepszym efektem kosmetycznym i trwałością w porównaniu z chemoutwardzalnymi. W związku z tym wypierają je z użycia.
W odróżnieniu od amalgamatu kompozyty utrzymują się w ubytku nie tylko na drodze czysto mechanicznej. Do materiałów złożonych dołączone są tzw. systemy wiążące, które wytwarzają fizykochemiczne połączenie tkanek zęba z wypełnieniem.
Cementy glass - jonomerowe pojawiły się na rynku w 1976 r. Od tamtej pory ulegają ciągłym modyfikacjom. Cechą wyróżniającą cementy glass - jonomerowe spośród innych materiałów do wypełnień (kompozyty, amalgamaty) jest ich zdolność chemicznego wiązanie się z tkankami zęba.
Glass - jonomery charakteryzują się również bardzo dobrą adhezją do kompozytów, amalgamatów i metali. Ze względu na nienajlepszy efekt kosmetyczny glass - jonomery rzadko stosowane są w widocznych odcinkach uzębienia stałego. Dodatkowo wysoka ścieralność dyskwalifikuje te materiały jako wypełnienia na powierzchniach żujących zębów przedtrzonowych i trzonowych. Wyjątek stanowią zęby mleczne, w których cementy glass - jonomerowe sprawdzają się doskonale.
Kompomery to materiały powstałe z połączenia cementów glass - jonomerowych z kompozytami. Podobnie jak glass - jonomery uwalniają fluor, wykazują również bardzo dobrą adhezję (przyleganie) do tkanek zęba, a dzięki dodatkowi żywicy charakteryzują się mniejszą ścieralnością i lepszą polerowalnością. Wytrzymałość mechaniczna jest jednak słabsza niż w przypadku kompozytów, co ogranicza stosowanie tych materiałów. Wyjątek stanowią zęby mleczne.
Ormocery to organicznie modyfikowane materiały ceramiczne w taki sposób, aby zmniejszyć skurcz polimeryzacyjny, który jest obecny w przypadku kompozytów.
Stosunkowo krótka obecność ormocerów na rynku sprawia, że są to materiały jeszcze słabo poznane.
Niejednokrotnie bywa tak, że nie można dopasować żadnego materiału z wyżej wymienionych do wypełnienia zęba ze względu na rozległość ubytku lub poważne uszkodzenia korony zębowej. Stosuje się wtedy wkłady inley'e, korony częściowe i korony całkowite.
Należy wspomnieć, że główną przyczyną utraty zębów są konsekwencje nieleczonej próchnicy i chorób przyzębia.
  
wróć do menu...
LECZENIE KANAŁOWE
 Stomatologia jest już na tyle nowoczesna, że leczenie kanałowe (endodoncja) nie musi być uważane za nieprzyjemne doświadczenie.
Zachowanie własnych zębów powinno być zawsze pierwszym wyborem. Leczenie kanałowe jest często jedynym sposobem uratowania zniszczonych lub chorych zębów i konkuruje z ich usuwaniem.
Wewnątrz każdego zęba znajduje się miazga składająca się z naczyń krwionośnych, limfatycznych i nerwów. Leczenie kanałowe, inaczej endodontyczne, może zachować ząb, którego miazga jest chora lub uszkodzona.
Uszkodzenia miazgi mogą być spowodowane kilkoma czynnikami, między innymi infekcją bakteryjną, urazem lub złamaniem zęba, chorobami przyzębia. Jeżeli stan taki trwa długo choroba miazgi przenosi się na otaczającą ząb kość i zmiana powstała na końcu korzenia powiększając się niszczy kość szczęki.
Leczenie przewodowe konieczne jest w przypadku nieodwracalnego uszkodzenia nerwu. Wskazaniem do leczenia kanałowego jest często ból zęba podczas gryzienia, wrażliwość na ciepłe i/lub zimne napoje lub jedzenie, duże ubytki próchnicowe oraz znaczne uszkodzenia zębów.
W tej sytuacji niezbędne jest usunięcie z kanału korzeniowego resztek nerwu i bakterii. Stosujemy specjalne metody chemo-mechanicznego opracowania kanału pozwalające na oczyszczenie korzenia zęba.
Bardzo ważny jest dokładny pomiar długości kanału możliwy dzięki użyciu endometru (elektroniczny pomiar długości kanału) oraz dzięki użyciu radiowizjografii. Pozwala to na wyjątkowo dokładne oczyszczenie kanałów korzeniowych z bakterii. Możliwe jest również skuteczne odnalezienie wszystkich dodatkowych kanałów, wyczyszczenie niedrożnych kanałów lub mocno zakrzywionych. Bardzo istotnym elementem w leczeniu przewodowym jest dokładne wypełnienie korzeni.
W większości przypadków leczenie kanałowe wykonujemy w trakcie 2 do 5 wizyt. Dąży się do ograniczania ilości wizyt endodontycznych, jednak moje doświadczenie pokazuje, że niezwykle trudno jest skutecznie wyleczyć kanałowo ząb (zwłaszcza wielokorzeniowy) na jednej wizycie. Konieczność odpowiedniego opracowania, odkażenia światła kanału, wypełnienia gutaperką z uszczelniaczem, wreszcie skontrolowania pracy przy pomocy RTG prawie zawsze wyklucza jednoetapowe działanie. Do tego dochodzi jeszcze zdolność pacjenta do długotrwałego rozwarcia ust, stres oraz niecierpliwość zarówno pacjenta jak i lekarza.
Pamiętajmy jednak, że ów wysiłek się opłaca. Wciąż mamy ząb, który bez tego leczenia nadawałby się jedynie do usunięcia, ponieważ byłby wymarzonym siedliskiem bakterii wszelkiej maści (tzw. ogniskiem zapalnym).
Leczenie kanałowe-endodontyczne.
Rtg zęba trzonowego ze zmianami okołowierzchołkowymi (zapalenie przewlekłe ziarninujace), praktycznie uniemożliwiające leczenie zachowawcze. Zalecana resekcja wierzchołków korzeni lub ekstrakcja.
W skrócie, leczenie kanałowe przebiega według poniższego schematu.
- Chora miazga jest usuwana poprzez otwór w koronie zęba
- Komora i kanał zęba są czyszczone, dezynfekowane i szczelnie wypełniane
- Na koniec odbudowana jest korona zęba
Około dziewięćdziesięciu procent w ten sposób leczonych zębów przeżywa tak samo długo jak inne, żywe zęby.
   
Leczenie endodontyczne przy uzyciu mikroskopu. Rtg przed, w trakcie i efekt końcowy.
Autor pracy i zdjęć dr Bartosz Cerkaski, EndoEstetica
wróć do menu...
LASEROTERAPIA - laser miękki i twardy
Laser miękki
 Dziś do gabinetów stomatologicznych wprowadza się masowo lasery biostymulacyjne. Biostymulacja powoduje odblokowanie niektórych procesów biochemicznych w tkankach. Emitowane światło (wiązka) pobudza komórki organizmu do działania. Siłownie energetyczne komórek (mitochondria magazynujące energię oraz rybosomy, w których przebiega synteza białka) zaczynają lepiej pracować. Usprawnia się zatem metabolizm komórkowy.
Promienie laserów: helowo-neonowego o niskiej mocy (używane w biostymulacji) oraz półprzewodnikowych o średniej mocy - są bezpieczne. Wiązka laserowa, jeśli jest właściwie stosowana, nie wywołuje efektów ubocznych. Może natomiast stanowić zagrożenia dla oczu. Dlatego muszą być one chronione przez specjalne okulary. W stomatologii wprowadza się światło laserowe do 1 cm w głąb skóry. Działanie biostymulacyjne powoduje, w wielu przypadkach, ustąpienie objawów bólowych, zapalnych (likwidacja obrzęków po zabiegu), przyspiesza regenerację tkanek, poprawia rewaskularyzację (tworzenie się nowych naczyń krwionośnych) i poprawia dzięki temu ukrwienie. Wspomaga zatem leczenie tradycyjne, czyniąc je bardziej znośnym dla pacjenta. Umożliwia odsunięcie antybiotyków, a w prostszych zabiegach środków znieczulających, bądź też wspomaga ich działanie. Jest to zbawienne dla ludzi z uczuleniami lub obniżoną odpornością.
Biostymulacja jest bardzo skuteczna w leczeniu zapalenia błon śluzowych, w likwidowaniu bolesnych aft w jamie ustnej, gojeniu odleżyn protetycznych, wydłużaniu okresu remisji u osób, które zarażone są wirusem opryszczki. Zabieg laserowy regularnie powtarzany przy okazji uaktywniania się tej infekcji prowadzi niekiedy do całkowitej likwidacji schorzenia. Jeżeli naświetlimy, bezpośrednio po usunięciu zęba, znacznie zmniejsza się ryzyko wystąpienia tzw. suchego zębodołu. Nie wystąpi również obrzęk. Lasery biostymulacyjne przynoszą ulgę osobom, którym wyrzynają się zęby mądrości. Proces ten potrafi być tak dokuczliwy, że unieruchamia stawy szczęki. Biostymulacja nie tylko likwiduje ból, ale znosi szczękościsk i pobudza ząb do przebicia się na powierzchnię dziąsła.
Lasery biostymulacyjne powinny być jednak stosowane z umiarem i ścisłą precyzją. W pierwszej kolejności oznacza to prawidłową diagnozę. Promienie laserowe mogą bowiem wyzwolić niekontrolowane procesy, np. namnażanie się komórek nowotworowych, jeśli zaaplikuje się je niepotrzebnie lub w niewłaściwym miejscu. Gdy dzieci mają jeszcze zęby mleczne i zawiązki zębów stałych, można przez lekkomyślne naświetlanie doprowadzić do przedwczesnego wzrostu stałego uzębienia. Stomatolodzy unikają również zabiegów laserowych u kobiet w ciąży, ponieważ działanie promieni elektromagnetycznych na płód nie jest do końca wyjaśnione. Nie stosuje się na ogół lasera u osób, które przeszły niedawno zawał serca lub z cukrzycą, bo w takim zabiegu naczynia krwionośne najpierw rozszerzają się, a później uszczelniają i zwężają.
Laser twardy
Laser twardy stosowany jest w gabinecie stomatologicznym jako "wiertarka" laserowa.
Dzięki specjalnie dobranym parametrom światła laserowego i wprawnej ręce lekarza umożliwia całkowicie bezbolesne i bezkontaktowe:
- usuwanie zmian próchnicowych;
- usuwanie szkliwa;
- usuwanie zębiny próchnicowej;
- otwarcie komory zęba;
- usuwanie starych wypełnień i podkładów.
Jakkolwiek dobrze brzmi ten opis, w wielu przypadkach niestety nie możemy zastosować wiertarki laserowej lub jej użycie znacznie utrudnia i przedłuża zabieg.
Jest to jednak wspaniała alternatywa dla każdego kto boi się tradycyjnej wiertarki stomatologicznej.
wróć do menu...
LASER REWOLUCJONIZUJE STOMATOLOGIĘ, czyli mądrze, wyczerpująco o laseroterapii.
Tylko dla ciekawych i wnikliwych. Uwaga, tekst może zanudzić :))
Współcześnie trudno wyobrazić sobie nowoczesny gabinet stomatologiczny, bez choćby jednego z kilku typów laserów dentystycznych. W polskich warunkach przede wszystkim stosowane są lasery terapeutyczne zaliczane do laserów małej i średniej mocy-tzw. lasery biostymulacyjne.
Wykorzystywane są one jako wspaniały środek przeciwzapalny i przeciwbólowy. Również od kilku lat wśród stomatologów obserwuje się coraz szersze zainteresowanie laserami dużej mocy. Ta grupa laserów stosowana jest do wywołania kontrolowanych procesów destrukcyjnych tkanki, do których zalicza się: cięcie, odparowanie, koagulację i fotoablację.
Skuteczność wywoływania tych procesów w tkankach biologicznych zależy od właściwego doboru takich parametrów jak: energia lub moc promieniowania, szerokość impulsu lub czas oddziaływania z tkanką, właściwości absorpcyjnych tkanki oraz gęstości energii lasera. Korzyści płynące z zastosowania tych urządzeń w praktyce tworzą długą i imponującą listę. Zabiegi wykonywane techniką laserową są niebolesne i bezkrwawe, co zapewnia dobre samopoczucie pacjenta oraz lepszą widoczność pola operacyjnego. Rany goją się szybko, nie pozostawiając blizn. W aseptycznej terapii laserowej nie grożą również żadne powikłania, co skraca znacznie czas leczenia i sprawia, że nie ma potrzeby dokonywania żadnych korekt.
MEDYCZNO-BIOLOGICZNE PODSTAWY LECZENIA
LASERAMI MAŁEJ MOCY
Promieniowanie światła laserowego wywołuje szereg zmian zachodzących wewnątrz komórki. Energia laserowa pochłaniana przez enzymy mitochondrialne daje miejscowy wzrost temperatury, który powoduje zwiększenie przepuszczalności i przewodności błony mitochondrium. Prowadzi to do ułatwionego napływu do mitochondriów składników cyklu Krebsa i zwiększenia produkcji wysokoenergetycznych cząsteczek ATP. Poza tym stwierdzono wzrost syntezy DNA, RNA i liczby mitochondriów prowadzący do proliferacji komórek. Wykazano także, że pod wpływem niskoenergetycznej wiązki wzrasta populacja limfocytów T, które poprzez miejscowe uwalnianie czynników wzrostu oraz limfokin, i interleukin, odgrywają istotną rolę w regeneracji tkanki zapalnej. Wzrasta także aktywność monocytów, makrofagów i neutrofilów co prowadzi do zwiększenia miejscowej odporności. Jak wynika z doświadczeń lasery biostymulacyjne zwiększają okresowo poziom przeciwciał, przyspieszając w ten sposób proces gojenia i wydłużają okres remisji tych schorzeń.
Efekt przeciwzapalny, uzyskany po zastosowaniu lasera biostymulacyjnego zawdzięczamy także miejscowemu wzrostowi serotoniny uwalnianej z płytek krwi, która powoduje obkurczenie naczyń krwionośnych. Zaobserwowano także zmianę stężenia histaminy i heparyny, która umożliwia poprawę mikrokrążenia, przez co obrzęki pourazowe ulegają wchłonięciu. Światło lasera powoduje także hamowanie wzrostu przepuszczalności naczyń krwionośnych, narastania obrzęku w ostrej fazie zapalenia, oraz formowania się ziarniny.
ZAKRES ZASTOSOWAŃ STOMATOLOGICZNYCH
LASERÓW BIOSTYMULACYJNYCH
Światło typowych laserów biostymulacyjnych ma moc od 1 do 500mW. W stomatologii znajdują one zastosowanie głównie w nieinwazyjnym leczeniu chorób błony śluzowej, znieczulaniu i zatrzymywaniu krwawienia. Promieniowanie laserowe poprzez swoje właściwości sterylizujące działa przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo. Skutecznie aktywizuje regenerację komórek.
Dzięki zwiększeniu produkcji przeciwciał pobudza system immunologiczny. Promieniowanie tego lasera powoduje zanik objawów szczękościsku.
Zastosowanie lasera biostymulacyjnego przed rozpoczęciem opracowywania ubytku próchnicowego podnosi próg bólu i czyni zabieg znacznie mniej bolesnym. Lasery te są bardzo użyteczne w zabiegach przeciwbólowych przy stomatopatiach protetycznych, ropniach przyzębia, paradontopatiach, obrzękach, opryszczce wargowej, zapaleniach miazgi. Działanie lasera powoduje przyspieszenie gojenia się ran po zabiegach ekstracji, przecinania wędzidełka i resekcji, a ponadto przy przewlekłych zapaleniach tkanki okołozębowej. Użycie lasera zapobiega stanom zapalnym i jest bardzo przydatne w leczeniu nerwobólów. Dzięki tym aparatom zmniejszyć można krwawienie i przyspieszyć gojenie po zabiegu, a także likwidować ogniska zapalne. Zastosowanie lasera poprawia terapeutyczne skutki zabiegów, zmniejsza ryzyko infekcji, przyspiesza regenerację uszkodzonych tkanek.
Wskazania:
• stany zapalne miazgi, zatok, zębodołu,
• neuralgie,
• choroby dziąseł, przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej
• grzybica jamy ustnej
• neuralgia nerwu trójdzielnego,
• bóle w stawach skroniowo-żuchwowych,
• odczulanie odsłoniętej zębiny
• ból i obrzęk pozabiegowy,
• opryszczka, afty,
• zapalenie ślinianek,
• likwidacja szczękościsku,
• gojenie zębodołu po ekstrakcji,
• ból i obrzęk po złamaniach szczęki
• przyspieszanie gojenia po tradycyjnych zabiegach chirurgicznych w jamie ustnej (np. po plastyce wędzidełek, resekcji, sterowanej regeneracji kości, zabiegach płatowych, gingiwektomiach, przeszczepach i implantach)
LASERY DUŻEJ MOCY
Drugą grupę laserów stosowanych w stomatologii stanowią lasery dużej mocy. Do najbardziej rozpowszechnionych należą trzy najważniejsze:
• laser chirurgiczno-zabiegowy na dwutlenku węgla, tzw.laser CO2
• laser do zabiegów endodontycznych i mikrochirurgii kontaktowej, tzw. laser jagowo-neodymowy (YAG:Nd)
• laser do opracowywania twardych tkanek zęba między innymi ubytków próchnicowych, tzw. laser jagowo-erbowy (YAG:Er)
Laser gazowy CO2 jest wyróżniającym się jakościowo narzędziem w stomatologii i chirurgii jamy ustnej. Promieniowanie laserowe jest dobrze absorbowane przez wodę, a tym samym przez dobrze uwodnione tkanki miękkie. W tkankach twardych promieniowanie to wyróżnia się także efektywną absorpcją, ale jego działanie ogranicza się tu głównie do procesów nadtapiania i rekrystalizacji powierzchniowych warstw szkliwa i zębiny. Zastosowanie tego lasera w zbiegach kanałowych jest ograniczone ze względu na zwierciadlany, a nie na światłowodowy sposób prowadzenia wiązki.
Najszersze więc pole zastosowań lasera CO2 to zabiegi na tkankach miękkich jamy ustnej. Zmieniająca się w ciepło zogniskowana energia promieniowania wywołuje kontrolowany efekt cięcia. Głębokość i szybkość cięcia oraz obszar martwicy wzrastają proporcjonalnie do mocy promieniowania. Pojedyncze nacięcie tkanki promieniowaniem o mocy ok. 6W realizuje się na głębokość od 0,2 do 0,5mm. Większą głębokość realizuje się albo mniejszą szybkością cięcia albo większą mocą promieniowania.
W zabiegach bezkontaktowego cięcia laserem CO2 uzyskuje się działanie hemostatyczne i sterylizujące. Zmniejsza się także miejscowy odczyn zapalny. Aplikator zabiegowy jest oddalony od pola operacyjnego, co umożliwia wygodny dostęp i dobrą widoczność. Urządzenie to podczas cięcia koaguluje naczynia krwionośne w trakcie zabiegu chirurgicznego, a zatem jest nieocenione przy usuwaniu zmian chorobowych wysoce ukrwionych narządów, np. języka. Możliwość ciągłej hemostazy eliminuje konieczność zakładania szwów, a absolutnie sterylną ranę można pozostawić bez zabezpieczenia opatrunkiem. Pooperacyjne bliznowacenie i skurcz tkanek jest ograniczony. Wyniki procesu zdrowienia są zwykle doskonałe. Laser CO2 jest szczególnie efektywny w usuwaniu wczesnych zmian chorobowych takich jak nadziąślaki, włókniaki, i brodawczaki, w przecinaniu wędzidełek warg i języka, w pogłębieniu przedsionka, w wycinaniu przerośniętych dziąseł, w usuwaniu naczyniowych zmian chorobowych, w przygotowywaniu jamy ustnej do protezowania itp.
W leczeniu zmian okołowierzchołkowych, laser CO2 znacznie ułatwia przeprowadzenie zabiegu przez całkowite odparowanie patologicznie zmienionych tkanek okołowierzchołkowych. Zabieg jest bezkrwawy, a rana goi się bez powikłań. Zwęglona warstwa pokrywająca operowaną powierzchnię stanowi naturalny opatrunek. Oddziaływanie promieniowania laserowego na twardą tkankę wierzchołka zęba powoduje zatopienie bocznych kanalików korzenia zęba i niszczy przetrwałe w nich drobnoustroje.
Należy podkreślić, że działanie hemostatyczne lasera CO2 ma szczególne znaczenie w zabiegach:
• rozległych, związanych z dużą utratą krwi
• w obficie unaczynionych tkankach
• u pacjentów z zaburzeniami układu krzepnięcia
• usuwania zmian naczyniowych
w chirurgii onkologicznej, dla zmniejszenia niebezpieczeństwa rozsiewu komórek nowotworowych poprzez naczynia krwionośne
Laser jagowo-neodymowy emituje falę o długości 1064nm, która do pola operacyjnego doprowadzana jest za pomocą giętkiego światłowodu o grubości 0,2mm, 0,3mm lub 0,4mm. Światłowody są niezwykle elastyczne, lekkie i wygodne w obsłudze dla lekarza. Dzięki temu urządzenia te wykorzystuje się przede wszystkim do leczenia endodontycznego zębów - do sterylizacji i poszerzania światła kanałów. Promieniowanie tego lasera działa silnie sterylizująco, przez co ogranicza ewentualne wystąpienie ponownej infekcji. Leczenie kanałowe wykonuje się w ciągu jednego zabiegu co także zapewnia pacjentom większy komfort.
Jednym z częstszych zastosowań lasera Nd:YAG jest leczenie nadwrażliwości zębów. Zaledwie jeden zabieg eliminuje to uciążliwe schorzenie poprzez zeszkliwienie powierzchni zęba i zamknięcie kanalików zębiny. Innym przykładem jest leczenie zmian początkowych w szczelinach i bruzdach, gdyż promieniowanie laserowe, utwardzając szkliwo jednocześnie niszczy bakterie. Laser ten jest także bardzo dobrym narzędziem do leczenia próchnicy, gdyż w mechanizmie fotoablacji wybiórczo likwiduje próchniczo zmienione tkanki, nie naruszając zdrowej zębiny. Ponadto laser ten jest stosowany do przygotowania ubytku bezpośrednio przed założeniem wypełnienia poprzez zwiększenie powierzchni wiązania dla żywic pośrednich, co skutecznie eliminuje potrzebę wytrawiania ubytku kwasem fosforowym. Naświetlanie promieniowaniem lasera Nd:YAG powierzchni korzenia niszczy kamień i usuwa resztki osadów.
Zabiegi wykonywane tym laserem, podobnie jak laserem CO2, są bezkrwawe i bezbolesne, a bardzo cienki światłowód umożliwia dotarcie do miejsc, do których trudno byłoby dotrzeć za pomocą konwencjonalnych metod
Przykłady zastosowań klinicznych:
Tkanki miękkie
- kiretaż
- redukcja płytki bakteryjnej
- usunięcie złogów nazębnych
- usuwanie łagodnych zmian nowotworowych i zapalnych
- zatrzymanie krwawienia
- przygotowanie pola protetycznego
- nadżerki
- opryszczka wargowa
- plastyka dziąseł
- afty
Tkanki twarde - wzmacnianie zębiny
- odsłanianie brzegu oszlifowanych filarów zębowych
- leczenie nadwrażliwości zębiny
- leczenie endodontyczne
- działanie bakteriobójcze
- przygotowanie dna ubytku przed założeniem wypełnienia
- leczenie zmian okołowierzchołkowych
Laser jagowo-erbowy stanowi przełom w stomatologii zachowawczej. Najszerszym polem jego zastosowań klinicznych jest obróbka twardych tkanek zęba, gdzie z powodzeniem zastępuje wiertarki turbinowe. Emituje falę o długości 2940nm najsilniej ze znanych fal laserowych absorbowaną przez wszystkie składniki twardej tkanki zęba.
Z powodu bardzo krótkich impulsów i relatywnie długiego czasu przerwy między nimi, tkanki sąsiadujące z miejscem oddziaływania promieniowania laserowego nie odczuwają prawie wcale efektu termicznego. Laser ten pracuje w sposób impulsowy z częstotliwością w zakresie (1-10)Hz i już przy 5 impulsach na sekundę (5Hz) można usunąć warstwę zębiny grubości 0,3mm lub warstwę szkliwa o grubości 0,2mm. Średnica powstałego przy tym krateru wynosi typowo 0,5mm. Mechanizm oddziaływania promieniowania tego lasera na tkankę, jednakowo skuteczny na szkliwo, zębinę czy cement, jest ściśle fotoablacyjny tzn. usuwanie twardych tkanek ma formę "mikrowybuchów", przez co zabieg jest praktycznie bezbolesny nawet w przypadku odsłonięcia miazgi.
Pozwala to wyeliminować czynnik lęku przed wizytą u stomatologa. Zastosowanie typowego systemu chłodzenia sprayem wodnym dodatkowo zapobiega nagrzewaniu się powierzchni i zwiększa skuteczność oddziaływania promieniowania. Należy też zwrócić uwagę na to, że w procesie fotoablacji nie dochodzi do nadtapiania zmineralizowanych tkanek, dzięki czemu ściany krateru zachowują odpowiednią chropowatość i doskonale wiążą wypełnienie.
Działanie promieniowania lasera Er:YAG nie powoduje nadtapiania brzegów opracowywanej tkanki zębowej, w przeciwieństwie do lasera CO2, którego działanie ma charakter ściśle termiczny i powoduje miejscowe stopienie i rekrystalizację mineralnych składników tkanki zębowej.
Jest zatem świetnym uzupełnieniem konwencjonalnych narzędzi stomatologicznych.
Często pozwala na szybkie i bezbolesne opracowanie prostego ubytku i założenie wypełnienia bez uprzedniego wytrawiania kwasem ortofosforowym.
Są i tacy mistrzowie stomatologii, którzy potrafią opracować każdy rodzaj ubytku laserem. Moim zdaniem to niezwykle trudne, a jakość tego opracowania pozostawia wiele do życzenia.
Osobiście, laserową technikę wiercenia cenię jedynie jako uzupełnienie metody wiertarkowej. Niestety :-(.
Technika idzie jednak szybko naprzód i kto wie jak będziemy leczyć za lat kilka.
wróć do menu...
WYBIELANIE ZĘBÓW
 Piękne, białe, lśniące i zdrowe zęby są marzeniem każdego z nas, no może jedynie nie tych, którzy już takie zęby posiadają. Dążenie do pięknego uśmiechu pozostało niezmienne od czasów starożytnych. Dawno, dawno temu, bodajże bogate rzymianki, wybielały sobie zęby ludzkim moczem. Najlepszy był do tego mocz portugalski, który to panie wcierały sobie w zęby za pomocą chusteczek, szmatek i specjalnych szczoteczek.
Od tego czasu upłynęło wiele wody w Tybrze, wiele się zmieniło, na całe szczęście.
Istnieją profesjonalne metody, które pomagają nam przywrócić śnieżnobiały uśmiech, a przez to naszą pozytywną samoocenę oraz dobre samopoczucie. Zabieg wybielania zębów przeprowadzony przez lekarza stomatologa to jedna z najtańszych "operacji plastycznych", a co najważniejsze, dostępna dla wszystkich.
Z wielu metod wybielania, lekarze najczęściej proponują pacjentom metodę nocnego wybielania nakładkowego. Wtedy to mniejszy dopływ śliny i aktywność ust zapobiegają wydostawaniu się żelu ze specjalnych indywidualnych nakładek wykonanych przez technika dentystycznego.
Zabieg przeprowadza się za pomocą specjalnego preparatu w postaci żelu, który zawiera główną substancję wybielającą - 20% nadtlenku karbamidu. W większości przypadków efekty są osiągane już po kilku dniach. Czasem, kuracja wydłuża się do kilku tygodni. Zależy to od stopnia przebarwienia zębów oraz ich podatności na działanie środka. Nakładka wykonana indywidualnie jest dość wygodna i trwała.
Postępowanie
1. Lekarz pobiera wycisk masą alginatową na standardowych łyżkach wyciskowych.
2. W pracowni technicznej, technik wykonuje nakładkę winylową na wcześniej odlanym modelu gipsowym. Nakładka taka ulega utwardzeniu w specjalnym urządzeniu pod wpływem światła. Po utwardzeniu technik dentystyczny opracowuje nakładkę, aby idealnie pasowała pacjentowi..
3. Po kilku dniach lekarz wręcza nakładkę i strzykawki z żelem pacjentowi, oraz wykonuje dokładne poinformowanie pacjenta, co do dalszego postępowania.
- Dokładnie umyć zęby szczoteczką i pastą do zębów.
- Wycisnąć ze strzykawki odpowiednią jej zawartość do wnętrza nakładki, tak aby całe dno było pokryte.
- Umieścić nakładkę na zębach i silnie docisnąć ją do zębów.
- Nadmiary żelu należy zetrzeć szczoteczką lub palcem.
- Nosić nakładkę ok. 3 godzin w ciągu dnia lub spać z nią w nocy
Oczywiście, zęby poddawane wybielaniu nie mogą być chore. To samo dotyczy przyzębia.
Musicie być Państwo jednak świadomi, że żadna, że stosowanych metod nie daje gwarancji powodzenia w stu procentach. Uzyskany zadawalający wynik wybielania nie jest skuteczny na całe życie. Po kilku latach, być może trzeba będzie powtórzyć kurację.
Bezpieczeństwo wybielania.
Z badań naukowych wynika, że metody wybielania, szczególnie nocnego, są zupełnie nie szkodliwe dla szkliwa zębów. Nie dochodzi do osłabienia struktury szkliwa i zwiększenia jego podatności na próchnicę. Niekiedy dochodzi po kilku dniowej kuracji do nadwrażliwości na bodźce termiczne np.: zimno, ciepło, co daje się stosunkowo łatwo znieść przy pomocy preparatów fluorkowych.
Niestety, wypełnienia, korony, mosty, licówki itd. nie wybielają się.
Wybielanie w gabinecie.
Dla osób, którym noszenie nakładki sprawiałoby dyskomfort lub ze względów czasowych, bądź niecierpliwości, dobra wydaje się być metoda wybielania w gabinecie w ciągu ok. 2 h. W tym celu używa się środka o wyższym stężeniu. Po osłonięciu dziąseł specjalną żywicą nakłada się bezpośrednio na ząb żel. Kilkukrotna aplikacja środka w ciągu 1h przynosi zwykle oczekiwany efekt wybielenia.
Dodam, że na rynku jest wiele firm konkurujących ze sobą w kategorii najlepszego systemu wybielającego. I każda twierdzi, że to właśnie jej metoda jest najlepsza.
I tak zapewne jest, bowiem wszystkie one, posługują się PODOBNYM chemicznie środkiem.
Czy wybielać, czy też nie, na to pytanie odpowiedzą sobie Państwo sami.
Proszę pamiętać jednak, że i bez śnieżnobiałych zębów jesteście Państwo wyjątkowi i fajni.
wróć do menu...
LICÓWKI
Obecnie coraz większe zainteresowanie budzi zastosowanie licówek. Są to stałe uzupełnienia protetyczne, czyli niezdejmowane, stosowane w stomatologii estetycznej do pokrycia nieestetycznych powierzchni wargowych i policzkowych zębów górnych i dolnych. Są one rozwiązaniem pośrednim pomiędzy wypełnieniem kompozytowym a koroną protetyczną. Przyrównać je można do tipsów przyklejanych na paznokcie, tyle, że wykonane są ze szlachetnych materiałów o dużej odporności na ścieranie, zgniatanie, czynniki chemiczne i fizyczne oraz w dość skomplikowanym procesie technologicznym.
Najczęściej stosowane są w odcinku przednim zębów szczęki (góra). Są korzystniejszą opcją niż korony protetyczne, ze względu na niewielki stopień utraty tkanek twardych zęba w wyniku szlifowania. Mówiąc prosto, nie trzeba własnych zębów szlifować - preparować tak mocno jak to ma miejsce w przypadku koronek.
Korona protetyczna wymaga preparacji całego zęba dookoła, również poddziąsłowo, natomiast w przypadku cieniutkiej licówki ceramicznej, delikatnie usuwa się niewielką warstwę szkliwa z powierzchni wargowej na grubość 0,5-0,9 mm. Jest to technika, która oszczędza tkankę twardą zęba. Materiałami, z których wykonuje się licówki są głównie kompozyt i porcelana.
Wskazania do zastosowania licówek:
- przebarwienia zębów trudne do wybielenia np.: po leczeniu antybiotykami z grupy tetracyklin (Doxycyclina, Vibramycin), po leczeniu kanałowym, tytoniowe itd.
- niedorozwój szkliwa i zębiny (amelogenesis imperfecta)
- niekosmetyczne wypełnienia zębów przednich
- ubytki brzegów zębów, ukruszenia kątów i brzegów siecznych
- diastemy (szpary) między zębami
- wydłużenie startych, krótkich zębów
- zmiana kształtu zębów
- zdecydowana zmiana koloru zębów
Przeciwwskazania:
- nieprawidłowa higiena jamy ustnej,
- parafunkcje: obgryzanie paznokci, zgrzytanie zębami, nerwowe zaciskanie
Wady
- koszty (od 250zł za kompozytową do nawet 1000zł za ceramiczną licówkę)
- ryzyko odklejania się od zęba
wróć do menu...
KORONY PROTETYCZNE
W przypadkach, kiedy korona zęba nie może być odbudowana inleyem, czyli wkładem koronowym lub wypełnieniem z materiałów kompozytowych, stosuje się koronę protetyczną, czyli uzupełnienie trwale osadzone na cement na oszlifowanych zębach żywych albo martwych. Często, by uniknąć w przyszłości powikłań w postaci obumarcia zęba pod koroną, leczy się go zawczasu endodontycznie (kanałowo), a dopiero później opracowuje jako filar protetyczny. Korony mają zastosowanie w przypadkach znacznego zniszczenia części koronowej zęba, mogą służyć poprawie estetyki, przebudowie warunków zgryzowych lub lepszemu utrzymaniu w jamie ustnej protez ruchomych (wyciąganych). Są najbardziej rozpowszechnionym elementem mocującym mosty. Służą również do odbudowy zębów na implantach (implant jako korzeń, korona protetyczna jako ząb widoczny w ustach).
Ze względu na użyte materiały oraz konstrukcję (warstwowość) korony protetyczne dzieli się na:
- jednolite - wykonane z jednego rodzaju materiału, na przykład samego metalu, akrylu czy porcelany. Korony akrylowe stosowane są obecnie jedynie jako korony tymczasowe.
- złożone - główna część wykonana jest z metalu lub innego materiału, a tylko widoczna powierzchnia korony pokryta jest materiałem odpowiadającym barwą, przeziernością, fakturą itd. zębom własnym. Najczęściej są tym materiałem porcelana lub tworzywa.
Z uwagi na trwałość barwy, kształtu oraz doskonałą przezierność pozwalającą imitować szkliwo oraz wytrzymałość mechaniczną, za najlepszy materiał należy uznać dzisiaj porcelanę i jej różne pochodne.
Furorę robi Cyrkon (tlenek cyrkonu) ze względu na parametry fizyczne, chemiczne i estetykę. Korony wykonywane z Cyrkonu w technologii Procera są dziś najwyższym osiągnięciem techniki dentystycznej. Korony pełnoceramiczne w przeciwieństwie do porcelanowych na metalu nie wykazują "efektu szarzenia".
One po prostu żyją! Niestety są dość drogie. Koszt jednej pełnoceramicznej koronki wynosi od 800 do 1200 zł.
A oto przykład:
martwy, zniszczony ząb 21 został oszlifowany, pobrałem dokładny wycisk i technik w laboratorium wykonał ceramiczną koronę na metalowej strukturze.
Stan (po lewej) przed wykonaniem korony, zaraz po preparacji zęba.
Widać jaki jest siny i połatany.
A oto stan (po prawej) po zacementowaniu gotowej koronki.
Dziąsło z czasem "obrośnie" koronę i całość będzie wyglądała znakomicie.
Trzeba jedynie oczyścić z resztek widocznego cementu i poprawić estetykę zęba sąsiedniego.
Jak się Państwu podoba?
wróć do menu...
MOSTY
Most to tzw. stała proteza uzupełniająca brak od jednego do nawet kilkunastu zębów. To takie rozwiązanie protetyczne, którego nie wyjmuje się z buzi, nawet nie ma takiej możliwości. Korony i mosty są najwygodniejszymi i najładniejszymi uzupełnieniami zębów, doskonale imitującymi zęby naturalne, a z czasem stają się nimi do tego stopnia, że nie potrafimy odróżnić zęba własnego od porcelanki na przykład. To oczywiście sytuacja idealna, ale rzeczywistość jest zwykle bliska temu przykładowi. Ogólnie rzecz ujmując most jest połączeniem kilku koron. Są one ze sobą zblokowane &- zespawane. Zbudowany jest z przęsła odtwarzającego czynność i kształt utraconych zębów oraz z elementów mocujących go na filarach, którymi są naturalne zęby (korzenie) otaczające lukę lub implanty. Elementami mocującymi mogą być wkłady koronowe, koronowo - korzeniowe lub właśnie klasyczne korony (najczęstsze rozwiązanie).
Stosowanie mostów wymaga sprzyjających warunków miejscowych. Głównie chodzi o odpowiednią ilość i jakość dobrze rozmieszczonych (po obu stronach luki) zębów filarowych. Siły żucia przenoszone są z przęsła w całości na ozębną ()błona wyściełająca korzeń w kości) zębów filarowych. Czasem stosuje się tzw. mosty jednobrzeżne, które osadzone są na jednym filarze, z reguły dowieszane do przodu. Metoda ta nie jest jednak polecana, szczególnie w obrębie zębów bocznych, gdyż wcześniej, czy później wskutek przeciążenia dochodzi do rozchwiania zęba filarowego i w efekcie tego do jego utraty.
Mosty mogą być wykonane w technice porcelana na metalu lub pełnoceramiczne (Cyrkon).
A oto przykładowa praca:
Stan przed oszlifowaniem kła i szóstki. Widoczny brak 2 przedtrzonowców (4 i 5).
Zęby filarowe po szlifowaniu.
Oszlifowane zęby zostały zaopatrzone w koronki ochronne tymczasowe. Te tzw. prowizoryczne uzupełnienia zabezpieczają pacjenta przed dolegliwościami bólowymi, umożliwiają normalne funkcjonowanie, zarówno jeśli chodzi o spożywanie pokarmów, jak i kosmetykę.
Gotowy most porcelanowy na modelu gipsowym.
Gotowa praca zacementowana na stałe w jamie ustnej mojego pacjenta.
Widoczne nierówne brzegi zębów są spowodowane koniecznością dopasowania całego mostu do zgryzu pacjenta. Technik zmuszony był wymodelować je nieco asymetrycznie, co moim zdaniem dodaje tylko prawdziwości i życia tym zębom.
Bardzo lubię ten mostek. Mam nadzieję, że pacjent również. Pozdrawiam !
Oto zdjęcie RTG przedstawiające 3 zębowy most porcelanowy osadzony na 2 implantach. Widoczny jest również ząb przedtrzonowy po resekcji wierzchołka korzenia (ucięty korzeń zęba).
(zdjęcie znalezione w sieci)
wróć do menu...
PROTEZY - uzupełnienia ruchome
Protezy szkieletowe (protezy częściowe na bazie metalowego szkieletu)
Protezy szkieletowe należą do ruchomych uzupełnień protetycznych, czyli takich które można, a nawet trzeba wyjmować z ust, głównie po to, by je oczyścić. Wykorzystuje się je w przypadku braków zębowych zbyt rozległych na uzupełnienie mostem lub ze względów finansowych, bowiem są tańsze niż mosty.
Główną ich częścią jest metalowy szkielet zaopatrzony w klamry i ciernie zwane też trzpieniami, który jest na tyle cienki, delikatny i ograniczony, iż praktycznie nie przeszkadza użytkującemu. Ciernie są to wypustki opierające się na żujących powierzchniach zębów i przenoszące tym samym siły żucia poprzez zęby na ozębną i kość. Jest to fizjologiczny sposób przenoszenia sił zgryzowych i stanowi niewątpliwie zaletę tego rodzaju uzupełnień.
Również błona śluzowa i okostna uczestniczą w przenoszeniu sił, ale w dużo mniejszym stopniu niż ma to miejsce w protezach osiadających (bez cierni). Klamry odpowiedzialne są za utrzymanie protez na podłożu (żeby nie wyleciały do zupy lub podczas mowy czy też śmiechu). Ze względu na ich niekosmetyczny wygląd są coraz częściej zastępowane przez mocowanie na koronach poprzez zasuwy, zatrzaski i korony teleskopowe. W celu umożliwienia takiego utrzymania protezy, konieczne jest okoronowanie zębów sąsiadujących z protezą. Połączenie protezy z koronami następuje bez widocznych elementów metalowych (klamry, ciernie), co umożliwia uzyskanie oczekiwanego efektu kosmetycznego.
Oto kilka fotografii przedstawiających:
1) Model gipsowy wykonany z wycisku masą alginatową. Braki zębowe doskonale nadają się do uzupełnienia protezą szkieletową.
2) Struktura metalowa protezy (tzw. szkielet)
3) Szkielet metalowy na modelu
4) Gotowa proteza szkieletowa w ustach pacjenta
5) Kilka fotografii pewnej dolnej protezy szkieletowej
Częściowe i całkowite protezy osiadające (protezy akrylanowe)
Są one, podobnie jak protezy szkieletowe, uzupełnieniem ruchomym, a siły żucia są w tym przypadku przenoszone wyłącznie przez błonę śluzową i okostną na kości szczęk. Skutkiem tego jest przeciążenie kości, co przyspiesza ich zanik i powoduje osiadanie protezy. Proteza staje się "zbyt duża", a jej przyleganie do podłoża, tym samym utrzymanie, coraz gorsze. Czyli mówiąc krótko proteza się rusza. Szczególnie dużo problemów nastręcza proteza całkowita dolna, dla której alternatywą są implanty.
Protezy osiadające częściowe wykonywane są z akrylanu lub nylonu, który charakteryzuje się elastycznością. Protezy nylonowe doskonale dopasowują się do naturalnych tkanek pod względem kolorystycznym poprzez efekt półprzezroczystości materiału. Brak elementów metalowych pozwala uzyskać zadowalający pacjenta wizualny jak i funkcjonalny, w dość przystępnej cenie. Wytrzymałość materiału oraz jego chemiczna odporność dają ostatecznie długotrwałą, niełamliwą protezę.
Powyższe zdjęcie przedstawia pewien wyjątkowy rodzaj protez akrylanowych będących pomocą przy leczeniu tzw. bruksizmu, czyli patologicznego zgrzytania zębami. Jest to część wewnętrzna protezy nakładkowej, stąd tylko jeden ząb służący tutaj jako swego rodzaju dodatkowa stabilizacja protezy.
wróć do menu...
EKSTRAKCJE ZĘBÓW
Usunięcie zęba, czyli ekstrakcja, to zabieg chirurgiczny, który wydaje się stosunkowo prosty, jednak często nastręczający sporo problemów. Wynikają one gównie z budowy anatomicznej zęba, miejsca ekstrakcji oraz błędów operatora. Nie ma reguł, ale moim zdaniem najtrudniej usuwa się dolne zęby mądrości oraz górne 4. Istotą tego zabiegu jest przerwanie ciągłości włókien ozębnej łączącej ząb z kością i wyjęcie go w całości z zębodołu. Im ząb bardziej zniszczony procesem próchnicowym i zapalnym, tym trudniejsza ekstrakcja.
Przystępując do usunięcia zęba należy ustalić wskazania i ewentualne przeciwwskazania do wykonania zabiegu. Bardzo rzadko, ale czasem zdarza mi się usunąć ząb na wyraźne życzenie, czy raczej, żądanie pacjenta.
Trzeba pamiętać, że każda ekstrakcja jest postępowaniem chirurgicznym, w trakcie którego lub po którym mogą wystąpić powikłania ogólne i miejscowe.
Wskazania do usunięcia zęba
Wskazania do usunięcia zęba wynikające z chorób tkanek zęba:
- zęby zniszczone w stopniu uniemożliwiającym odbudowę,
- zapalenie miazgi zębów mądrości,
- martwica i zgorzel miazgi zębów wielokorzeniowych przy braku możliwości leczenia endodontycznego (niedrożność kanałów, kanały zakrzywione),
Wskazania protetyczne:
- zęby ustawione poza łukiem (jeśli nie wchodzi w grę leczenie ortodontyczne),
- pojedynczy ząb w szczęce.
Wskazania ortodontyczne:
- ekstrakcje zdrowych zębów np.: czwórek w celu stworzenia miejsca dla zębów ustawionych poza łukiem,
- usunięcie zawiązków zębów ósmych przy stłoczeniu zębów i przodożuchwiu.
Wskazania peridontologiczne:
- III° rozchwiania zęba wg Entina (ząb ruchomy w kierunku przednio - tylnym, przyśrodkowo - bocznym oraz pionowo wzdłuż swojej długiej osi),
- nawrotowe ropnie przyzębne nie poddające się leczeniu zachowawczemu ani chirurgicznemu.
Wskazania chirurgiczne:
- zęby wielokorzeniowe ze zmianami okołowierzchołkowymi oraz zęby jednokorzeniowe przy braku możliwości leczenia zachowawczego lub przeciwwskazaniach do resekcji wierzchołka,
- zęby zatrzymane, które są przyczyną dolegliwości bólowych lub przemieszczają zęby sąsiednie,
- utrudnione wyrzynanie zębów ósmych, które nie rokują na prawidłowe wyrżnięcie,
- złamanie korony zęba poniżej brzegu kości uniemożliwiające odbudowę protetyczną,
- skośne lub podłużne złamanie korzenia zęba,
- złamanie zęba wielokorzeniowego (jeśli nie można zrobić amputacji lub hemisekcji),
- zęby zgorzelinowe tkwiące w szczelinie złamania kości,
- zęby zdrowe uniemożliwiające prawidłowe ustawienie odłamów złamania kości szczęk.
Wskazania z przyczyn jatrogennych (błędów lekarskich):
- zęby z perforacją kanału korzeniowego lub dna komory,
- złamane narzędzia podczas leczenia kanałowego, które przekraczają otwór wierzchołkowy i wywołują odczyn zapalny okolicznych tkanek (przy braku możliwości wykonania resekcji wierzchołka).
Wskazania doraźne:
- choroby zębów i przyzębia u obłożnie chorych i chorych psychicznie,
- zęby z chorobami tkanek twardych i przyzębia w polu napromieniania przed planowaną radioterapią.
Wskazania ogólnoustrojowe:
Dotyczą zębów martwych, zgorzelinowych, ze zmianami okołowierzchołkowymi, leczonych kanałowo. Ekstrakcje wykonywane są w tych przypadkach w okresie remisji choroby
- choroba reumatyczna,
- zapalenie wsierdzia i mięśnia sercowego,
- kłębuszkowe zapalenie nerek,
- zapalenie nerwu wzrokowego i tkanek gałki ocznej,
- choroby alergiczne,
- choroby skóry.
Przeciwwskazania do ekstrakcji zęba
Występują określone sytuacje, w których nie można w ogóle usuwać zęba (przeciwwskazania bezwzględne) lub wymagane jest wcześniejsze przygotowanie pacjenta do zabiegu (przeciwwskazania względne). Przeszkodą do wykonania zabiegu może być zarówno stan miejscowy (proces toczący się w sąsiedztwie zęba), jak też ogólnoustrojowy.
Przeciwwskazania bezwzględne:
- ząb tkwiący w guzie nowotworowym lub w jego sąsiedztwie,
- ząb tkwiący w naczyniaku krwionośnym.
- i pewnie jeszcze kilka innych
Przeciwwskazania względne miejscowe:
- szczękościsk,
- wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej,
- zęby znajdujące się w polu napromieniania,
- opryszczka.
Przeciwwskazania względne ogólnoustrojowe:
- ostre i przewlekłe białaczki,
- skazy osoczowe (hemofilia typa A, B, C, choroba von Willebranda),
- skazy płytkowe (trombocytopenia, trombocytopatie),
- niedokrwistości
- choroby serca i naczyń (przebyty zawał mięśnia sercowego, dusznica bolesna, stany po operacjach kardiochirurgicznych, zaburzenia rytmu serca),
- nadciśnienie,
- schorzenia wątroby,
- choroby nerek,
- nadczynność tarczycy,
- miesiączka,
- ciąża,
- odczyny popromienne,
- padaczka, choroby psychiczne,
- cukrzyca,
- choroby zakaźne.
W przypadku chorób ogólnoustrojowych często wymagana jest konsultacja internistyczna (hematologiczna, kardiologiczna, diabetologiczna, itp.), a nierzadko usunięcia zęba dokonuje się w warunkach szpitalnych.
Na fotografiach widać czwórkę górną prawą przed ekstrakcją ze wskazań ortodontycznych i w chwilę po niej. Trójka oraz piątka ułożone poza łukiem zostaną wprowadzone na prawidłowe miejsce dzięki leczeniu aparatem ortodontycznym stałym.
wróć do menu...
RESEKCJA WIERZCHOŁKA KORZENIA ZĘBA
Jedną z najczęstszych przyczyn usuwania zębów są zmiany ziarninowe lub torbielowate w kości, tzw. zmiany okołowierzchołkowe.
Na zdjęciu RTG w okolicy wierzchołka widoczne jest wówczas kuliste rozrzedzenie struktury kostnej. Niewielkie zmiany zapalne tej okolicy można z powodzeniem wyleczyć stosując tradycyjne leczenie kanałowe materiałami na bazie wodorotlenku wapnia. Jednak leczenie takie z pewnością będzie długotrwałe, obarczone ryzykiem niepowodzenia oraz stosunkowo drogie.
Rozrzedzenia sięgające 10 mm średnicy i większe są trudne do leczenia zachowawczego. W takich przypadkach decyduję się na usunięcie zęba lub jeśli to tylko możliwe na resekcję wierzchołka korzenia zęba.
Technika nie jest skomplikowana, choć cały zabieg wymaga sporej wprawy lekarza. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Nacina się śluzówkę w okolicy wierzchołka korzenia, wycina okienko kostne i wiertłem resekuje zmieniony chorobowo wierzchołek korzenia oraz wyłuszcza się zmiany patologiczne z kości. Rana zostaje zszyta i goi się wstępnie przez około 10 dni, natomiast kość zregeneruje się po około 6 miesiącach. Często wykonuje się jednocześnie szczelne wypełnienie kanału korzeniowego materiałami biokompatybilnymi.
Otwór po wyciętym okienku kostnym i usuniętym wierzchołku korzenia można uzupełnić preparatami kościozastępczymi, które w znacznej mierze przyśpieszają gojenie się kości.
Ze względu na chirurgiczną ingerencję, po zabiegu mogą pojawić się typowe objawy, jak obrzęk okolicy operowanej, ból, czy zaczerwienienie. Zwykle zimne okłady i środki przeciwbólowe (także przeciwzapalne) są w stanie wyeliminować te nieprzyjemne dolegliwości. Rana pozabiegowa goi się szybko i w ciągu kilku dni jesteśmy zupełnie zdrowi (no prawie).
Dolegliwości bólowe i/lub obrzęk, wysięk ropny utrzymujące się dłużej niż kilka dni po zabiegu mogą świadczyć o powikłaniu zapalnym (ropnym).
Długoletnie obserwacje kliniczne lekarzy wskazały, iż dobre wyniki leczenia osiągano w 50-90%. Rozbieżność spowodowana jest różnymi wskazaniami do leczenia, różnymi kryteriami oceny wyników i różnymi technikami chirurgicznymi. Jednak z całą pewnością można stwierdzić, że szczelne wypełnienie kanału korzeniowego zwiększa szansę dobrych wyników po resekcji wierzchołka korzenia.
Przed resekcją
Po resekcji z wypełnieniem wstecznym kanału oraz aplikacją materiału kościozastępczego
Wskazania do zabiegu:
- przewlekłe zapalenia tkanek okołowierzchołkowych (ziarniniaki, torbiele korzeniowe),
- trudności w leczeniu zachowawczym (zakrzywiony, zwężony kanał korzeniowy),
- nieprawidłowości patologiczne (zębiniaki),
- błędy jatrogenne, czyli błędy lekarza (perforacje ściany kanału, złamanie narzędzia kanałowego).
Przeciwwskazania:
- zęby mleczne,
- zęby nieprawidłowo ustawione w łuku,
- ostry stan zapalny zęba,
- stany zapalne jamy ustnej i gardła,
- stany wirusowe (opryszczka wargi)
- kobiety w I trymestrze ciąży.
wróć do menu...
HEMISEKCJA
Zabieg polega na przecięciu zęba trzonowego wielokorzeniowego na pół i usunięciu połówki korony wraz z jednym z korzeni – tym ze zmianami zapalnymi. Pozostała zdrowa część zęba pozostaje i może posłużyć np. jako filar protetyczny mostu.
Powyższe zdjęcie RTG przedstawia dolną szóstkę po hemisekcji. Korzeń dalszy zęba służy jako filar protetyczny dla mostu jednobrzeżnego z podparciem koronowym na piątce.
To samo zdjęcie pokazuje również dwa implanty w systemie Branemark (szczęka) zaopatrzone w trzypunktowy most porcelanowy oraz dolny kieł po niedawnej resekcji wierzchołka.
wróć do menu...
AMPUTACJA KORZENIA
Radisekcja, radektomia, usunięcie w całości jednego z korzeni zęba trzonowego do trifurkacji lub bifurkacji bez naruszenia korony zęba. Wykonuje się, gdy pozostawienie korzenia jest niemożliwe, a ząb jest niezbędny ze względów protetycznych.
wróć do menu...
WYŁUSZCZANIE TORBIELI
Na powyższej fotografii rtg widoczna znacznych rozmiarów torbiel kości. Twór ten ma własny nabłonek, którego komórki produkują płyn. Wzrost ciśnienia płynu powoduje rozprężający rozwój torbieli i niszczenie kości wokół. Jako leczenie niezbędny jest zabieg chirurgiczny - wyłuszczenie torbieli wraz z nabłonkiem oraz wypełnienie dziury w kości materiałem kostnym (własnym lub sztucznym) . Wskazane jest również badanie histopatologiczne usuniętych tkanek oraz długofalowa obserwacja pozabiegowa.
Duże zmiany okołowierzchołkowe wokół korzenia zęba 31; swoim zasięgiem obejmują również korzenie zębów sąsiednich.
wróć do menu...
IMPLANTY - HISTORIA, BUDOWA, POWIERZCHNIE I SYSTEMY
HISTORIA
Mechanizm łączenia się elementów tytanowych z otaczającą kością odkryto przypadkowo, podczas eksperymentów prowadzonych w Szwecji przez profesora Ingvara Branemarka i jego współpracowników w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych.
Branemark jest lekarzem, ale nie stomatologiem i interesował się mikrokrążeniem krwi w kościach oraz procesami gojenia się ran. Zjawiska te badał za pomocą mikroskopii witalnej (przyżyciowej), techniki pozwalającej na preparowanie i obserwowanie pod mikroskopem cienkiej warstwy żywej tkanki. Aby usprawnić swe badania, posługiwał się wszczepialnym, osadzonym w metalu urządzeniem optycznym, umieszczanym chirurgicznie w kości.
Technika ta nie była niczym nowym. Co jednak okazało się tu istotne, to fakt, że zawsze, gdy narzędzia obserwacyjne wykonano z tytanu i umieszczono w kości w sposób możliwie bez urazowy, kość bardzo silnie przywierała do powierzchni tytanowej.
Żywa kość zrastała się z powierzchnią metalową konstrukcji w takim stopniu, jaki do tej pory uważano za niemożliwy. Branemark zrozumiał, jak ogromne znaczenie może mieć ten nowy mechanizm zakotwiczenia nie tylko dla implantów dentystycznych, ale również ortopedycznych.
Doniosłość badań Branemarka polegała na tym, że starano się w nich zrozumieć biologię i wykorzystać naturalny proces gojenia się tkanki po wprowadzeniu do kości metalowego ciała obcego. Spreparowane łoże implantu potraktowano jako ranę, w której do minimum należało ograniczyć stopień uszkodzenia tkanek. Wzięto też pod uwagę szczególne właściwości tytanu, zwłaszcza jego odporność na korozję oraz biokompatybilność (obojętność tkankową). Uważano, że gdy spełnione zostaną wszelkie niezbędne warunki, żywa kość nie powinna "zauważyć", że tytan jest ciałem obcym.
Aby kość trwale przyrosła do powierzchni tytanu, muszą być jednak spełnione pewne określone warunki. Nie wystarczy, by powierzchnia ta była czysta czy nawet sterylna. Musi ona być wolna od wszelkich zanieczyszczeń oraz aktywna biologicznie. Gojąca się kość łączy się z tlenkami na powierzchni implantu.
Najbardziej liczące się systemy implantów produkowane są przez koncerny metalurgiczne gdzie wykorzystuje się najnowsze osiągnięcia fizyki i biofizyki. Dostęp do dynamicznie rozwijających się technologii produkcji umożliwiają ewolucję systemów implantacyjnych.
Pod koniec lat 70-tych powołano w Szwajcarii przy Instytucie Straumanna międzynarodowy zespół ekspertów różnych specjalności m.in. biofizyków, aby przeanalizowali obecne wtedy na rynku systemy implantów. Ich zadaniem było stworzenie przy ścisłej współpracy z lekarzami podstaw teoretycznych i wyprodukowanie "idealnego" implantu, a następnie czuwanie nad utrzymaniem go w ścisłej światowej czołówce.
W 1980 roku powołany został Zespół ITI (Internationat Team for Oral Implantology) który do dnia dzisiejszego stymuluje rozwój implantologii. Takie były początki drugiego, obok szwedzkiego, wiodącego systemu implantologicznego na świecie - Implantów Straumann'a.
Od początku lat 50-tych liczni pomysłowi lekarze stosowali najprzeróżniejsze wszczepialne urządzenia, które miały służyć jako mechanizm zakotwiczenia dla protez dentystycznych. Były wśród nich na przykład konstrukcje spoczywające na kości szczęki, pod błoną śluzową i okostną.
Były też konstrukcje śródkostne o różnych kształtach i różnej wielkości. Niektóre z nich funkcjonowały bez zarzutu przez wiele lat, co dawało nadzieję na dalszy rozwój implantologii. Inne okazywały się zawodne i okrywały implantologię złą sławą. W czasach wprowadzania pierwszych implantów trudno było przewidywać wyniki leczenia.
Próbowano wykonywać bardzo różne implanty. Różniły się zarówno sposobem ich zakładania, kształtem, jak i materiałami, z których je robiono. Jednak za datę powstania współczesnej implantologii uważa się rok 1965, kiedy profesor Branemark założył do kości implanty z czystego tytanu, a po kilku miesiącach wykonał na nich uzupełnienie protetyczne.
Od połowy lat siedemdziesiątych rozpoczęła się masowa produkcja implantów. Cały czas są one udoskonalane i poddawane bezustannej kontroli w ośrodkach uniwersyteckich. Obecnie na całym świecie panuje opinia, że tytanowe śrubowe implanty śródkostne są najbezpieczniejsze i dają najlepsze efekty.
BUDOWA
Implanty mają kształt mniej lub bardziej zbliżony do kształtu korzenia zębowego.
Jedne wyglądają jak pełne śruby z gwintem na powierzchni, a inne wyglądają jak perforowane puste cylindry. Większość implantów zrobionych jest z czystego tytanu, inne ze stopu tytanu, a ich powierzchnia pokryta jest rozpyloną plazmą tytanową lub hydroksyapatytem, czyli porowatą substancją ceramiczną, która ma stymulować wrastanie żywej tkanki kostnej.
Na przebieg procesu gojenia ma wpływ bioaktywna powierzchnia implantu oraz budowa zapewniająca przenoszenie sił z konstrukcji protetycznej na powierzchnię implantu oraz dalej na kość, która przyjmuje obciążenie.
Właściwe przygotowanie każdego rodzaju implantów to dobór materiału na ich wykonanie.
Materiał, z którego są zrobione implanty, nie może być szkodliwy dla organizmu człowieka - rakotwórczy, toksyczny czy radioaktywny, nie może też korodować. Musi być zgodny biologicznie, czyli tolerowany przez tkanki żywe - kość obrośnie wówczas wszczep. Czysty tytan, stop tytan-glin-wanad i hydroksyapatyt to podstawowe materiały stosowane do produkcji implantów.
Niektóre firmy produkują implanty również z porcelany (zwykle są zbyt kruche), z tantalu (nie jest tak twardy jak tytan), a także z tlenku aluminium. Modne były też swego czasu implanty powlekane syntetycznie uzyskiwanym nieorganicznym składnikiem kości. Po kilku latach okazało się jednak, że miejscami zanikał co powodowało utratę przyczepu kostnego.
Tytan zajmuje dziewiąte miejsce pod względem obfitości występowania w przyrodzie. W stanie naturalnym najczęściej spotykany jest jako dwutlenek tytanu - minerał miękki, ale wytrzymały. Stop tytanu został utworzony po to, aby uzyskać tworzywo biozgodne o zwiększonej wytrzymałości. Wyizolowany czysty tytan, zalecany do implantów dentystycznych, ma następujący skład: 99,75% stanowi tytan, 0,05% żelazo, 0,1% tlen, 0,03% azot, 0,05% węgiel, a 0,012% wodór. Zarówno czysty tytan, jak i stop tytanu, wykazują bardzo wysoką odporność na korozję.
Sam implant również wywiera działanie dynamiczne i jego rola, zwłaszcza z punktu widzenia biomechaniki, jest w centrum zainteresowania badaczy.
 Duża różnorodność kształtów implantów świadczy o tym, że nie ma zgodności wśród badaczy co do tego, jaki idealny kształt powinien mieć implant. Jedni uważają, że kość powinna być obciążona siłami skierowanymi prostopadle do podłoża (przez nacisk), przy jak najmniejszym działaniu sił poprzecznych (naprężenie styczne).
Zgodnie z tą teorią zostały opracowane implanty śrubowe. Inni badacze, zwolennicy kształtów cylindrycznych, sądzą, że implant zyskuje największą stabilność dzięki wklinowaniu, czyli naprężeniu stycznemu, działającemu na powierzchnię przylegania implant/kość.
Coraz częściej zwycięża teoria implantów śrubowych o kształcie stożkowatym.
Ten kształt implantów na dzień dzisiejszy wydaje się być najdoskonalszą formą i umożliwił też zabiegi implantacji natychmiastowej po usunięciu zęba własnego.
Wyzwaniem w dalszym ciągu jest jednak powierzchnia nośna implantu taka, aby utrzymać jak najdłużej prawidłowe warunki w obrębie dziąseł i kości.
Fizjologicznie wokół własnych zębów występuje stabilna wysokość kostna oraz paraboliczny przebieg kości i dziąseł. Do podobnej stabilności i zachowania prawidłowych warunków dąży się również w przypadku implantów. Zastosowanie popularnych obecnie rodzajów wszczepów o płaskiej platformie nośnej może przyczyniać się do powolnego zaniku kości wokół szyjki wszczepu.
Najnowszy produkt jakim jest implant paraboliczny Nobel PERFECT wydaje się być rzeczywiście perfekcyjny.
Panewkowy kształt powierzchni nośnej implantu jest wynikiem wnikliwych studiów i analizy budowy brzegu kości wokół naturalnego zęba.
Pierwsze badania potwierdzają, że dzięki parabolicznemu zaprojektowaniu powierzchni nośnej implantu możliwe jest utrzymanie i zachowanie brzeżnej blaszki wyrostka kostnego. To z kolei ułatwia odtworzenie naturalnego konturu dziąsła wokół przyszłej korony oraz brodawek międzyzębowych.
Muszelkowe wyprofilowanie powierzchni nośnej implantu powinno zapewnić, że efekt kosmetyczny dziąsła otaczającego sztuczny ząb będzie do złudzenia imitował naturę i utrzymywał się przez wiele lat.
POWIERZCHNIE
Implant uzyskuje swoje podstawowe cechy oraz biokompatybilność dzięki składowi materiału, z którego został zbudowany. Największe jednak znaczenie dla akceptacji implantu przez tkankę i dla procesu osseointegracji ma skład jego warstwy powierzchniowej.
Widok w mikroskopie elektronowym powierzchni SLA
W część tytanowego implantu umieszczonej w kości zachodzą komórkowe i tkankowe reakcje gojenia. Proces ten oparty jest na przebudowie tkanki kostnej, a jej budowanie musi być szybsze od procesów resorpcji, wywołanych ciałem obcym. Na równowagę między tymi procesami mają wpływ m.in. siły biomechaniczne wyzwalane przez konstrukcję protetyczną - zarówno prowizoryczną jak i stałą oraz zdolności organizmu indywidualnego pacjenta. Reakcje te mogą, ale nie w każdym przypadku muszą, być jednakowe.
Na poziomie komórkowym następuje tak zwana osseointegracja (osteointegracja). Jest to pojęcie biologiczne i oznacza zrost żywej tkanki kostnej z tytanową powierzchnią implantu, w efekcie czego następuje zintegrowanie się wszczepu z kością.
Proces osteointegracji jest widoczny jedynie w obrazie mikroskopu elektronowego, jako obecność młodej tkanki na tlenkowej powierzchni implantu.
Wpływ na przebieg procesu osteointegracji ma nie tylko właściwe przygotowanie powierzchni implantu, ale istnienie na niej bioaktywnej warstwy tlenku tytanu, która zależy od zastosowanych przez producenta metod wykonania wszczepu.
Najlepsze firmy produkujące implanty cały czas prowadzą liczne badania zrostu tkanki kostnej z powierzchnią implantu i mają udokumentowaną osteointegrację na poziomie komórkowym.
Plazma tytanowa pokrywająca część wewnątrzkostną to jakby napylone mikroskopijne kuleczki metalu. Obecnie dwa wiodące systemy implantów mają powierzchnię SLA i TiUnite poddawaną procesowi piaskowania z użyciem grubych ziaren, co powoduje uzyskanie porowatej makrostruktury tytanu, a następnie wytrawianą kwasem, który tworzy mikrootwory dobrze widoczne na obrazie pochodzącym spod mikroskopu elektronowego.
Drugą najpopularniejszą aktywną warstwę na powierzchni implantu uzyskuje się dzięki pokryciu go hydroksyapatytem tj. porowatą substancją ceramiczną która również stymuluje wzrost żywej tkanki kostnej. (na zdjęciu po lewej stronie implant z powierzchnią hydroksyapatytu)
Badania kultur komórkowych wykazały, iż powierzchnie implantów wpływają na aktywność komórek kostnych - osteoblastów. Właściwa powierzchnia dodatkowo stymuluje procesy komórkowe.
Współczynnik powodzenia implantów stomatologicznych jest wysoki. Długookresowe powodzenie zabiegu zawdzięczamy samemu tytanowi, jednak cały czas prowadzone są badania mające na celu udoskonalenie powierzchni aby skracać czas gojenia i redukować do minimum ryzyko odrzutu.
Grupy naukowców na całym świecie wnikliwie studiują powierzchnię przylegania implant/kość i tkanki miękkie, aby lepiej zrozumieć mechanizm wiązania biologicznego w tym ważnym miejscu. Wiedza wzrasta systematycznie, zwłaszcza na poziomie komórkowym. Dowiedziono już, że powierzchnia przylegania jest obszarem bardzo dynamicznym.
Niepewny implant
Obraz rtg implantu osadzonego w kości szczęki. Ciekawostką jest widoczny w postaci białej kulki materiał wypełniający korzeń pozostały w kości po usuniętym wcześniej zębie. Implant, pomimo że w sąsiedztwie tego ciała obcego, ma się dobrze i nie jest odrzucany przez organizm. Nie jest to sytuacja poprawna, ale efekt ostateczny jest korzystny dla pacjenta. Lekarz prowadzący pacjenta podaje, że ten przypadek obserwowany jest od kilku lat. Rokowanie co do wieloletniego utrzymania implantu jest niestety niepewne.
Nowa aktywna powierzchnia CELLplus
Ostatnim osiągnięciem myśli biotechnologii jest nowa powierzchnia CELLplus na implantach. Od wielu lat trwają badania nad fenomenem osteointegracji i nad mechanizmami komórkowymi leżącymi u jej podstaw. Głównie analizowane są setki zdjęć spod mikroskopów elektronowych, celem ustalenia warunków najbardziej sprzyjających powstawaniu tkanki kostnej i stymulujących komórki kostne - osteoblasty do wzrostu.
Rozpatruje się powierzchnie implantów pod kontem idealnych strukturalnych, chemicznych i biologicznych warunków do trwałego zintegrowania się implantu z otaczającą kością.
Dzięki połączeniu tych obserwacji oraz kilkunastu nowatorskich procesów technologicznych stworzono całkiem nowa powierzchnie CELLplus.
 CELLplus aktywnie wspiera biologiczne procesy prowadzące do nawarstwiania się kości wokół implantu. Powierzchnia ta działa jak gąbka i wchłania z otoczenia zarówno krew jak i krążące w niej komórki kostne. Ta ułatwiająca wchłanianie siła powierzchni prowadzi do intensyfikacji wczesnych stadiów gojenia się kości na implancie nawet w słabej jakościowo tkance.
Już po 5 dniach (!) wytwarza się trwałe wiązanie kość - implant.
Kombinacja makrokształtu samej śruby i mikrostruktury powierzchni CELLplus zaowocowała też zupełnie nowym implantem XiVE, który pojawił się w lutym 2004 na rynku polskim. Produkuje go niemiecka firma Friadent Dentsply.
Jednak sam implant również wywiera działanie dynamiczne, ale dopiero od niedawna rola jego, zwłaszcza z punktu widzenia biomechaniki jest w centrum zainteresowania badaczy.
SYSTEMY
Implanty używane w stomatologii najprościej podzielić można z uwagi na:
1. zastosowanie
- implanty do fiksacji śródzębowej - sztyfty przechodzące przez wierzchołek korzenia aż do otaczającej kości - stabilizujące rozchwiane zęby
- implanty do replantacji wybitych zębów - mocujące ząb, który po wybiciu został ponownie umieszczony w zębodole
- implanty śródkostne (wewnątrzkostne) czyli te powszechnie rozumiane jako sztuczne korzenie
2. techniki zabiegowe
- do zabiegów natychmiastowych po usunięciu zęba
- do zabiegów odroczonych - wykonywanych w pełnowartościowej kości
- jednoczasowe - z natychmiastowym obciążeniem protetycznym
- wieloczasowe - z okresem gojenia 6-8 tygodni lub 6 miesięcy i obciążeniem protetycznym po skończeniu okresu gojenia
Pacjent nie ma bezpośredniego wpływu na to jaki implant będzie użyty. Wybory tego dokonuje lekarz w zależności od systemu w którym pracuje.
Z systemami implantacji jest trochę jak z samochodami, wszystkie wprawdzie poruszają się, jedne zapewniają nam większy komfort jazdy i bezpieczeństwo, a inne nie. Tak samo i nie wszystkie implanty dają jednakową pewność przyjęcia i długotrwałego bezpiecznego użytkowania.
Istnieją na rynku firmy, które nie udoskonalają swojego produktu. To tak jakby produkowano do dziś model auta sprzed dwudziestu lat - w tej samej formie i rozwiązaniach konstrukcyjnych. Pewien jestem, że pomijając sentymenty, nie czulibyśmy się w nim pewnie na autostradzie.
Materiałoznawstwo i technologie produkcji implantów rozwijają się dynamicznie, a wspólne doświadczenia medycyny i fizyki umożliwiają rewolucję współczesnych systemów. Zarówno części wewnątrzkostnej jak i rozwiązania konstrukcji nadbudowy dynamicznie nadążają nad stawianymi coraz wyżej poprzeczkami przez chirurgię i kosmetykę.
Lekarz decyduje się na wybór jednego lub kilku systemów implantologicznych, choć różnorodność implantów dostępnych na rynku może dezorientować.
Zarówno naukowcy, jak i lekarze docenili już znaczenie całego systemu jako jedności na proces leczenia. Obecnie coraz większy nacisk kładzie się na biomechanikę.
Aby lepiej zrozumieć dynamikę implantów oraz ich wpływ na powierzchnię przylegania implant/kość, dobrze jest spojrzeć na kompleks implantu jako na jedną całość składającą się z wielu części. Typowy kompleks implantu składa się z dziewięciu elementów, które są ze sobą połączone i wspólnie funkcjonują.
Elementy te to:
1. tkanka kostna otaczająca implant
2. implant
3. łącznik
4. śruba łącznika
5. protetyczny element koronowy
6. śruba mocująca konstrukcję protetyczną
7. szkielet konstrukcji protetycznej
8. olicowanie
9. powierzchnia zwarcia
Pomiędzy tymi elementami istnieją powierzchnie przylegania, przez które przenoszone są obciążenia funkcjonalne, zanim ostatecznie trafią na kość otaczającą implant. Każde z dziewięciu miejsc przenoszenia sił żucia odgrywa specyficzną i dynamiczną rolę w biomechanice implantu. Mówiąc o systemie musimy wiedzieć, że to wszystko co się na niego składa musi być perfekcyjnie dopasowane przez producenta.
Według przyjętych norm międzynarodowych systemy implantologiczne muszą spełniać następujące wymogi:
- udowodnione obszernymi i wieloletnimi badaniami naukowymi pewne rezultaty
- odpowiedni materiał obojętny dla organizmu
- do każdego typu implantu powinien pasować każdy rodzaj nadbudowy lecz jednocześnie powinna być ograniczona liczba typów implantów i części do nadbudów
- system zapewnia specyficzne oprzyrządowanie w celu przygotowania kości oraz odpowiedni system chłodzenia w celu uniknięcia uszkodzeń termicznych ; instrumentarium jest wytrzymałe na sterylizację, a praca nim nie może być za bardzo skomplikowana
- precyzyjne dopasowane elementy muszą mieć zagwarantowany duży współczynnik wytrzymałości i elastyczności
- system musi zapewniać lekarzowi prostą i bezpieczną technikę operacyjną i protetyczną ; połączenia między różnymi częściami implantu tj. trzonem i nadbudową nie mogą mieć szpar - jest to bardzo ważne zwłaszcza w wypadku połączeń znajdujących się poddziąsłowo
- sterylne opakowanie powinno umożliwiać zabieg bez potrzeby dotknięcia powierzchni wewnątrzkostnej
- producent musi dawać gwarancje dostaw mimo zmian systemu.
(na zdjęciu po prawej)Implant firmy Osteoplant ( dł. 10 mm, średnica 4.0 mm) w pozycji górnej lewej czwórki.
Skan ze zdjęcia rtg. Obok widoczny nieprawidłowo przeleczony endodontycznie ząb 25 oraz znacznie lepiej leczony ząb 26 (szóstka górna lewa).
W swojej pracy wykorzystuję 3 systemy implantologiczne: Osteoplant, Alfa Bio oraz Branemark.
Niewątpliwie najbardziej renomowane są implanty firmy Nobel Biocare - producenta wszczepów Branemark. Są też niestety najdroższe. Cena 1 w gabinecie wynosi od 3 tys. PLN/sztukę do 4,5 tysięcy. Na całe szczęście producent daje 10-letnią gwarancję na wszczep, co ma duże znaczenie.
Z kolei, dobrze muszę wyrazić się o Alfa Bio, jako o systemie dającym stosunkowo duże możliwości chirurgiczne i protetyczne za rozsądną cenę (od 2,5 tys.PLN/sztukę).
Tekst powstał dzięki pomocy i uprzejmości dra Wojciecha Ryncarza.
wróć do menu...
IMPLANTOPROTETYKA
Implantoprotetyka, najprościej rzecz ujmując, to dział stomatologii zajmujący się odbudową zębów na implantach. Odbudowa taka pozwala na osiągnięcie trwałego efektu estetycznego i na poprawę zaburzonej, poprzez utratę zębów, mechaniki narządu żucia.
Do tej pory nie udało się jednak stworzyć odbudowy protetycznej będącej w stanie idealnie odtworzyć funkcjonalność własnych zębów. Zabiegi wykonywane są w znieczuleniu miejscowym, kilkuetapowo i mogą obejmować całość jamy ustnej bądź pojedynczy ubytek.
Podstawowym materiałem, z którego wykonywane są implanty stomatologiczne jest tytan (ze względu na swoją biokompatybilność - nie jest rozpoznawany przez organizm jako ciało obce), a materiałami odbudowującymi uzębienie są ceramika, tytan, cyrkon i kompozyty.
Mnogość rozwiązań protetycznych na implantach zaskakuje i daje niebywałe możliwości odbudowy brakujących zębów i tkanek (dziąsło, kość). Jest też najbardziej komfortowym dla pacjenta sposobem leczenia bezzębia.
Przedstawiam Państwu pewną ciekawą pracę na implantach, która doskonale zobrazuje powyższy opis.
Szczęka z 4 implantami w okolicach bocznych (z przodu brak wystarczającej ilości kości na grubość by zaimplantować). To dość niekorzystny rozkład wszczepów.
Zainstalowałem 4 łączniki protetyczne połączone parami przy pomocy belek odlewanych z gniazdami pod zatrzaski tytanowe firmy CEKA.
PARADONTOZA
Schorzenia przyzębia - dawniej określane paradontozą - są problemem znacznej części społeczeństwa. Badania statystyczne wykazały, że to właśnie choroby dziąseł stanowią najważniejszą przyczynę utraty zębów u pacjentów po 23 roku życia, a około 60% populacji Unii Europejskiej dotkniętych jest chorobą.
Objawy
Bardzo rzadko udaje się zaobserwować początek choroby dziąseł. Jest to spowodowane tym, że początkowe objawy, takie jak zaczerwienienie, niewielkie krwawienia nie prowadzą do zaniepokojenia pacjenta, często nie są nawet zauważane. Obawy budzą najczęściej skutki zaawansowanego procesu zapalnego, a najbardziej zwiększona ruchomość zębów, odsłonięte powierzchnie korzeni na skutek zaniku kości i dziąsła wokół zębów.
Przyczyna
Badania dowiodły, że najważniejszą przyczyną chorób dziąseł są bakterie zasiedlające powierzchnie korzeni zębów. Organizm broni się przed nimi i dochodzi do rozwoju zapalenia, którego skutkiem jest powolne niszczenie tkanek wokół zęba. Dochodzi do stopniowej utraty kości i dziąsła, co w konsekwencji powoduje rozchwianie zębów, bolesność podczas żucia, krwawienie, obrzęk, czasem brzydki zapach.
Dzisiaj wiemy, że zanik dziąseł i kości spowodowany jest reakcją zapalną wywołaną przez bakterie zasiedlające powierzchnię korzenia zęba. Bakterie rozwijają się powoli pod dziąsłem i zapalenie zaczyna rozwijać się coraz głębiej. Przestrzeń między dziąsłem a korzeniem, tzw. kieszonka dziąsłowa, pogłębia się stopniowo i oczyszczenie korzenia przez szczotkowanie w domu staje się niemożliwe. Złogi bakterii (płytka bakteryjna) z czasem przekształcają się w trudny do usunięcia kamień poddziąsłowy, który śmiało możemy nazwać głównym czynnikiem powodującym zapalenie przyzębia.
Leczenie
Lepiej zapobiegać niż leczyć! Podstawą zatem jest dbałość o higienę jamy ustnej i regularne wizyty kontrolne oraz zdejmowanie osadu i kamienia nazębnego. Również we wstępnej fazie leczenia zdiagnozowanej paradontopatii dokładnie oczyszcza się powierzchnie zębów i korzeni. Dzięki temu uzyskuje się wygładzone, bez złogów i bakterii powierzchnie korzeni zębów. Rozchwiane zęby łączy się zwykle specjalnymi szynami, co zwiększa ich stabilność i wytrzymałość. Stosuje się również wspomagające terapie farmakologiczne oraz biostymulacje laserowe i homeopatyczne. W ten sposób możemy cieszyć się własnym uzębieniem jeszcze nawet przez kilka lat.
Kolejna faza to zabiegi chirurgiczne na przyzębiu umożliwiające jeszcze dokładniejsze oczyszczenie korzeni po odsłonięciu dziąsła (kiretaż), a ponadto pozwalające na zastosowanie wielu preparatów i metod prowadzących do odbudowy utraconych tkanek.
Termin paradontoza pochodzi z czasów, kiedy problemy dotyczące dziąseł kojarzono głównie ze zmianami związanymi z wiekiem pacjentów. Dzisiaj wiemy, że problemy chorób dziąseł mogą dotyczyć także 20, 30-latków, a niektóre ich formy także dzieci. Według badań choroby dziąseł są najważniejszą przyczyną utraty zębów po 23 roku życia. Przyczyną zmian w dziąsłach i kości otaczającej ząb jest zapalenie. Tym samym termin paradontoza przestał być prawidłowy. Mówimy dzisiaj o zapaleniu przyzębia.
Zdjęcie przedstawia sześć zębów siecznych zszynowanych kompozytem (stan po 6 miesiącach od założenia szyny). Jest to jedna z metod unieruchamiania zębów paradontalnych. Widoczne problemy higieniczne i brzeżny stan zapalny dziąsła, które da się zlikwidować poprzez odpowiednie szczotkowanie i stosowanie irygatora.
Zszynowanie zapobiegło ekstrakcjom oraz umożliwiło normalna funkcję zębów. Znaczenie miała również korekta linii siekaczy ( długości zębów siecznych), która pierwotnie była zaburzona z powodu paradontopatii.
Najważniejsze jest jak najwcześniejsze wykrycie problemu.
wróć do menu...
STEROWANA REGENERACJA TKANEK
Postęp medycyny i techniki jest niesamowity. Daje to nowe możliwości implantologiczne. Do niedawna implanty umieszczano w kościach szczęk tylko w miejscach, w których istniały odpowiednie ku temu warunki. To znacznie ograniczało wskazania do ich stosowania.
Obecnie coraz częściej planuje się umieszczenie implantów tam, gdzie są one najbardziej potrzebne i pożądane z protetycznego punktu widzenia. Stało się to możliwe, między innymi, dzięki rozwojowi technik sterowanej regeneracji kości (Guided Bone Regeneration - GBR).
Głównym czynnikiem zmuszającym lekarza do zastosowania techniki sterowanej regeneracji tkanek kości jest uniemożliwiająca implantację zbyt mała ilość i jakość kości własnej pacjenta. Jest to dość częsta sytuacja, statystycznie około 40% przypadków. Bez dodatkowych zabiegów zastosowanie wszczepów staje się niemożliwe w tych trudnych warunkach anatomicznych. Ratunkiem jest GBR.
Decyzja o tym czy zastosowana zostanie sterowana regeneracja kości podjęta zostaje zwykle przed zabiegiem na podstawie badań dodatkowych, takich jak RTG pantomograficzne czy TK (Tomografia Komputerowa). Czasem jednak podejmuje się ją dopiero w trakcie zabiegu chirurgicznego, kiedy wymaga tego sytuacja związana na przykład z powikłaniem okołozabiegowym lub miejscowym defektem tkanek niewidocznym na zdjęciach rtg.
Wytworzenie nowej tkanki i pogrubienie warstwy kości uzyskuje się poprzez zastosowanie zabiegu GBR, który zwykle polega na umieszczeniu preparatu kościozastępczego lub kościotwórczego. Kwestią zasadniczą jest niedopuszczenie do przemieszczania się komórek nabłonkowych oraz komórek powstających z tkanki łącznej w kierunku nowo powstałej kości. W tym celu stosuje się bariery fizyczne, zazwyczaj błony, czyli membrany, które są resorbowalne (rozpuszczalne) lub nieresorbowalne (nierozpuszczalne). Niewątpliwie wygodniejsze są błony rozpuszczalne, ponieważ nie ma konieczności ich usuwania, czyli powtórnego zabiegu.
Zastosowanie substytutów kostnych w połączeniu z błoną pozwala uzyskać całkowitą regenerację uszkodzonej kości wokół implantu lub poszerzyć brakującą kość własną w żądanym kierunku. Oczywiście, jak to zwykle bywa w medycynie, każdy zabieg obarczony jest ryzykiem powikłań, od typowych, jak obrzęk, zaczerwienienie, ból i krwiak, aż po odrzucenie materiału kostnego, zapalenie tkanek itd.
Po okresie 6 do 9 miesięcy cząsteczki użytego biomateriału ulegają połączeniu z kością i dają podstawę, swego rodzaju zrąb do stworzenia przez organizm nowej struktury kostnej. Sam materiał z czasem ulega stopniowemu rozkładowi, albo osteointegracji, czyli powiązaniu z własną nowo wytworzoną kością. Membrana zostaje wchłonięta przez organizm po wypełnieniu swojej roli.
Po zakończeniu procesu sterowanej regeneracji tkanek, kość jest trwale zmieniona i późniejsze obrazy radiologiczne są często nie do odróżnienia od kości własnej.
W ten sposób możemy zbudować nową kość lub zregenerować kość własną tam gdzie jest to konieczne, by założyć implant lub by uratować implant wszczepiony wcześniej. W ten również sposób możemy uratować rozchwiane zęby własne.
wróć do menu...
STOMATOLOGIA DZIECIĘCA
 Dziecko należy do grupy szczególnie wrażliwych pacjentów, żywo reagujących na wszelkiego rodzaju bodźce, zarówno psychiczne jak i fizyczne. Wizyta u stomatologa wiąże się zawsze z uczuciem lęku, a przykre przeżycia z takich wizyt dziecko pamięta długo, często przez całe życie. Zatem, moim zdaniem, pierwsza i podstawowa zasada, to: nic na siłę.
Umiejętne postępowanie lekarza wobec młodego pacjenta jest bardzo istotne. Co tu dużo mówić; raz stracone zaufanie bardzo trudno odzyskać. Dzieci pamiętają bardzo dobrze nasze "winy i błędy". Doskonale wychwycą nasze zawahanie, nie mówiąc już o nieprawdzie, czy niedotrzymaniu słowa. Zatem, "nie boli" musi oznaczać bezbolesne spotkanie, a "za momencik" nie dłużej niż 30 sekund. Istotne są również uśmiech, żarciki i wrodzona "stanowcza łagodność". A i tak zdarzyć się może, że pomimo moich usilnych i ponawianych prób dotarcia do dziecka, pozostanie ono nieufne i nieprzejednane w swej obronnej postawie na nie. No cóż. Nic na siłę. Kropla drąży skałę, cierpliwość i konsekwencja, poparte prezencikami, zjednują z czasem i najbardziej opornych. Proszę nie mylić nagród za "dzielność i ochotę na współpracę" z przekupstwem. ;-)
Wielką rolę odgrywają również rodzice i opiekunowie. Nie powinni oni straszyć dziecka przed zabiegiem i nie przekazywać nieświadomie swojej negatywnej postawy wobec leczenia stomatologicznego. Niestety wciąż często się słyszy: "będziesz niegrzeczny to pójdziesz do dentysty" albo: "nie bój się, nic cię nie będzie boleć". Po co to mówić!? Jaki skutek mają odnieść te słowa? Zawsze negatywny. Już samo stwierdzenie: "nie bój się..." jest błędem, bowiem niechcący dajemy dziecku informację o tym, że może w ogóle coś boleć. Lepiej skierować uwagę na coś innego. Może do tego służyć maskotka, film na ekranie przy fotelu, model zębów czy śpiew. Aby zminimalizować lęk przed stomatologiem i wizytą należy już około 2 roku życia oswoić dziecko z lekarzem i gabinetem. Służy temu tak zwana wizyta adaptacyjna, będąca formą zabawy, nie połączona z żadnymi zabiegami leczniczymi, ale przyzwyczajająca dziecko do współpracy z lekarzem i asystentką.
Główne i najczęstsze zabiegi, które wykonuje się u dzieci to:
- impregnacja zębów mlecznych, czyli tzw. lapisowanie (ząbki robią się w miejscach zabiegu czarne, ale są zabezpieczone przed zakusami bakterii na około 3 miesiące)
- lakowanie bruzd zębów stałych trzonowych (lak szczelinowy)
- lakierowanie przeciwpróchnicowe lub fluoryzacja kontaktowa
- plombowanie
- otwieranie ząbków martwych
- profilaktyka ortodontyczna(ćwiczenia, eliminowanie złych nawyków)
- ekstrakcje ruszających się mleczaków
Czasem:
- podcięcie lub plastyka wędzidła wargi górnej (rzadko dolnej)
- leczenie endodontyczne
- leczenie stanów zapalnych dziąseł
Największą moją pasją jest rozśmieszanie córeczki.
Czasem nawet udaje mi się... i wtedy, przy okazji, mogę zrobić szybki przegląd jej mleczaków. ;-)
wróć do menu...
PROFILAKTYKA ORTODONTYCZNA/LECZENIE ORTODONYCZNE
Ortodoncja jest nauką o rozpoznawaniu i leczeniu wad zgryzu oraz o ich profilaktyce. Wady zgryzu obejmują wszelkie odchylenia w budowie i czynności zarówno zębów jak i całego tzw. układu żucia. Zwykle myślimy tu o krzywych zębach, ale powinniśmy mieć również na względzie relację żuchwy do szczęki oraz stan współdziałania tych dwóch kości, w których w wyrostkach zębodołowych osadzone są nasze zęby.
Wady zgryzu możemy podzielić na wrodzone i nabyte.
Do pierwszych zaliczamy:
- nadliczbowość zębów,
- hipodoncję (brak zawiązków),
- wadliwe ustawienie zębów,
- rozszczepy częściowe i całkowite jedno i obustronne,
- szparowatość i inne.
Powstają one w życiu prenatalnym; często związane są z przebytymi chorobami (grypa, różyczka) oraz stosowaniem używek w czasie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze.
Najczęściej występującymi wadami nabytymi są:
- stłoczenia zębów,
- zgryzy otwarte,
- zwężenie szczęki,
- zgryz krzyżowy,
- tyłozgryz
- przodozgryz i inne.
Można im łatwo zapobiec poprzez wczesną profilaktykę. Szybkie wykrycie pozwala na zastosowanie prostych metod leczenia. Ich podstawową przyczyną jest próchnica zębów mlecznych. Mleczaki się leczy! Przedwczesna utrata trzonowców mlecznych prowadzi do utrudnionego wyżynania zębów stałych. Ząb pierwszy trzonowy - szóstka, przemieszcza się doprzednio nie pozostawiając wystarczającego miejsca dla przedtrzonwców i kła. Częsta jest też niestety próchnica szóstek i ich wczesna utrata ma kolosalne znaczenie dla prawidłowego ustawienia się wszystkich zębów stałych.
Kolejną często spotykaną przyczyną wad zgryzu jest nieprawidłowe żucie. Mięśnie zasadniczo wpływają na kształt i wielkość żuchwy. A zatem, dzieci leniwie żujące mają skłonność do oddychania przez usta, co prowadzi do zwężenia dolnego łuku zębowego i stłoczeń w przednim odcinku żuchwy. Przyczyny leniwego żucia przez dzieci mogą tkwić w przedłużonym karmieniu piersią i karmieniu miękkim, papkowatym, często przesadnie zmiksowanym, półpłynnym pożywieniem, w czasie gdy już posiadają zęby mleczne przystosowane do rozdrabniania pokarmów stałych.
Inną przyczyną wad zgryzu jest, już wcześniej wspomniane, nieprawidłowe oddychanie przez usta, co może być spowodowane przerostem migdałka gardłowego. Ma ono wpływ nie tylko na rozwój w układzie ustno-twarzowym, ale także na ogólne zdrowie dziecka. Oddychanie przez usta zwiększa podatność na próchnicę, a ponadto prowadzi do wysuszania błony śluzowej warg, jamy ustnej, gardła i oskrzeli. Dlatego też, u dzieci oddychających przez usta występuje zwiększona tendencja do zachorowań na zapalenie migdałków, oskrzeli i płuc. Przy otwartych ustach rozwija się nierównowaga mięśni okalających usta i mięśni policzków, co powoduje opadanie języka. Opadanie języka z kolei wywołuje charakterystyczne objawy jak: zwężone szczęki, wysokie i wąskie podniebienie, zgryz krzyżowy. Najczęstszą przyczyną nieprawidłowego oddychania jest niedrożność nosa, długotrwałe katary i przerost migdałków podniebiennych.
Niezwykle istotną rolę odgrywają nieprawidłowe nawyki dzieci i tzw. parafunkcje. Głównie chodzi o: ssanie palca, ssanie smoczka, nagryzanie wargi, policzków i języka, obgryzanie paznokci, nagryzanie ołówka itd. Prowadzą one do wad typu: zgryz otwarty, przodozgryz, zgryz krzyżowy, protruzja siekaczy górnych, retruzja siekaczy dolnych i innych. Zwalczanie nawyków nie jest łatwe, ale bardzo istotne. Znam to z własnego ojcowskiego doświadczenia. Należy jednak nie przesadzać z upominaniem dziecka, bowiem może to przynieść odwrotny skutek. Wbrew naszym intencjom zestresowane dziecko będzie ssało paluszki ze zdwojoną siłą i zapałem. Równie trudno poradzić sobie z nagryzaniem warg czy policzków. W takiej sytuacji można zastosować płytkę przedsionkową. Jest ona najprostszym aparatem ortodontycznym likwidującym nawyk nagryzania, a także pozwalającym na oddychanie przez nos. Zastosować go jednak można dopiero u dzieci kilkuletnich. Płytka stosowana według wskazań często wystarcza by przywrócić prawidłowy zgryz.
Nawyk ssania jest czynnością przetrwałą z okresu niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa. Po ukończeniu trzeciego roku życia jest on jednak uważany za szkodliwy, natomiast po szóstym roku życia uważany za zjawisko patologiczne. Należy także pamiętać, że karmienie piersią jest nie tylko zaspokojeniem głodu, a także zaspokojeniem odruchu ssania. Czynność mięśniowa podczas karmienia butelką jest mniejsza niż przy karmieniu piersią, dlatego często długotrwały odruch ssania objawia się u dzieci nie karmionych piersią.
Z innych stosunkowo prostych metod profilaktyczno-leczniczych wymienię ćwiczenia w nagryzaniu na wężyk gumowy, krążek Friel’a oraz ćwiczenia sylwetki, bo okazuje się, że zła postawa ma również wpływ na zgryz. To samo, z resztą, tyczy się odpowiedniej pozycji podczas snu w okresie dzieciństwa, ale o tym można przeczytać w dziale ciekawostki.
Konkludując, dbałość o ząbki mleczne jest bardzo istotna. Należy uczynić możliwie dużo, by nasze pociechy nie miały próchnicy, a także możliwie szybko reagować na nieprawidłowe nawyki i je eliminować. To istota profilaktyki ortodontycznej.
WCZESNE LECZENIE ORTODONTYCZNE - FAZA I
(dzięki uprzejmości autora dr. M. Doleckiego,
www.mojdentysta.com.pl)
Aparaty czynnościowe są używane głównie u rosnących dzieci by rozwiązać problem wąskich górnych i dolnych szczęk, co może spowodować stłoczenia stałych zębów. Kiedy wąskie górna i dolna szczęka są rozszerzone do normalnego kształtu i rozmiaru za pomocą aparatów czynnościowych, w większości przypadków nie trzeba usuwać stałych zębów.
Większość dzieci ze stłoczonymi zębami i złym zgryzem ma wąskie szczęki i niedorozwinięte żuchwy, co może być skorygowane aparatami czynnościowymi. Aparaty czynnościowe pomagają wyleczyć zaburzenia kości, podczas gdy zaburzenia zębowe są korygowane stałymi aparatami ortodontycznymi.
Idealnym wiekiem na zastosowanie aparatów czynnościowych jest okres gdy dziecko ma od 4 do 11 lat, kiedy dziecko najlepiej współpracuje. Jednakże, aparaty czynnościowe mogą być użyte nawet w wieku 4 lat, jeśli górna szczęka jest zbyt wąska i negatywnie wpływa na oddychanie i wymowę dziecka. Aparaty czynnościowe rozszerzające łuk zębowy mogą być również używane u dorosłych w celu rozwinięcia łuku do normalnego kształtu i rozmiaru przed założeniem aparatu stałego (zamków).
Zastosowanie aparatów czynnościowych może zmniejszyć czas noszenia przez dziecko aparatu stałego I może zmniejszyć potrzebę usuwania stałych zębów. Aparaty czynnościowe rozwijają łuki zębowe tak że wszystkie stałe zęby mogą się wyrżnąć, co nadaje twarzy piękny profil, szeroki uśmiech i gwarantuje zdrowie stawom żuchwy.
wróć do menu...
PIASKOWANIE ZĘBÓW
(„operacja pustynna burza”, „saharyjski wiatr”)
Piaskowanie, to najprościej rzecz ujmując, proces czyszczenia zębów przy pomocy drobinek wodorowęglanu wapnia zmieszanych z wodą wyrzucanych z dyszy pod odpowiednim ciśnieniem. W ten sposób można doskonale i zarazem delikatnie dla zębów i pacjenta usunąć wszelkie osady, naloty, płytkę bakteryjną a nawet niewielki kamień nazębny.
Metoda stosowana od dawna w technice dentystycznej do oczyszczania i gładzenia elementów metalowych, a ostatnio, po pewnych zmianach w stomatologii.
Ważne jest odpowiednie odsysanie wody i piasku oraz przepłukiwanie jamy ustnej płynem łagodząco-odkażającym.
Oto zadowolona, ba, wręcz szczęśliwa pacjentka po piaskowaniu zębów, które zwykle poprzedza wybielanie. Widoczne „foliowe wdzianko ochronne” oraz okulary zabezpieczające oczy przed pyłem z piaskarki oraz światłem z lampy polimerazacyjnej.
Zabieg jest szybki i bezbolesny, jedynie dziąsła są w nieznacznym stopniu podrażnione.
Polecam...
Fotografia opublikowana dzięki uprzejmości Pacjentki.
wróć do menu...
DIAGNOSTYKA
Bez nowoczesnej diagnostyki wszelkie nasze działania profilaktyczne i lecznicze nie mają najmniejszego sensu.
W codziennej praktyce wykorzystuję:
- badania rentgenowskie - zdjęcia zębowe małoobrazkowe oraz pantomograficzne (duże zdjęcie, na którym widoczne są wszystkie struktury anatomiczne szczęk)
- radiowizjografię - cyfrowe zdjęcie rentgenowskie
- TK - tomografia komputerowa szczęk (rzadko, głównie by ocenić podłoże kostne pod implanty)
- badania ogólne krwi, a także: morfologia krwi z rozmazem, OB., czas krwawienia i krzepnięcia, cukier, HbS, HIV, hormony TSH, T3, T4, wapń, sód, potas w surowicy
- a także wiele innych metod, o których zapewne jeszcze kiedyś wspomnę.
Ciekawostka:
Przykład nowoczesnej techniki wykorzystywanej w diagnostyce medycznej. Tutaj jeden z wielu trójwymiarowych skanów TK. Badanie daje dodatkowy pogląd na budowę anatomiczną głowy pacjenta. (wykorzystywane głównie w diagnostyce implantologicznej i rekonstrukcyjnej).
Kolejny przykład nowoczesnej diagnostyki obrazowej.
wróć do menu...
ZNIECZULENIE OGÓLNE – INFORMACJE WSTĘPNE
(materiał opracowany w oparciu o www.mediweb.pl)
Znieczulenie jest działaniem medycznym, polegającym na wprowadzeniu pacjenta w stan bezbolesności przy pomocy bądź to uśpienia, bądź przerwania przepływu impulsów nerwowych (blokady). Współczesna medycyna uważa, ze do większości zabiegów operacyjnych lub diagnostycznych (łącznie z np. gastroskopia czy bronchoskopia) pacjent powinien być znieczulony. Głębokość znieczulenia i jego rodzaj zależne jest od rodzaju wykonywanej operacji czy zabiegu oraz od stanu chorego i innych chorób współistniejących. Oznacza to, ze nie każdy będzie znieczulany w identyczny sposób - np. do gastroskopii wystarczające jest uspokojenie za pomocą leków dożylnych lub doustnych, a do ciecia cesarskiego może być wykonana zarówno blokada dolędźwiowa, jak i uśpienie (narkoza).
Lekarzem wykonującym znieczulenie jest anestezjolog. Pomaga mu wykwalifikowana pielęgniarka anestezjologiczna. Anestezjolog kwalifikuje pacjenta do znieczulenia, wybiera jego rodzaj oraz stosowane leki, przeprowadza znieczulenie, czuwa nad stanem i bezpieczeństwem chorego podczas całego zabiegu operacyjnego oraz nadzoruje leczenie pooperacyjne (zwłaszcza leczenie bólu pooperacyjnego). W wielu szpitalach pacjent bezpośrednio po zabiegu przebywa na sali pooperacyjnej pod nadzorem anestezjologa i pielęgniarek anestezjologicznych.
WIZYTA PRZEDOPERACYJNA
Pacjent spotyka się z anestezjologiem po raz pierwszy podczas wizyty przedoperacyjnej -zwykle w przeddzień planowanego terminu operacji. Wizyta ta ma na celu dokładne poznanie pacjenta - wszelkich informacji z wywiadu, przyjmowanych leków, poprzednich znieczuleń - oraz zbadanie go. Dane te są bardzo ważne - od nich zależny jest wybór najlepszej i najbezpieczniejszej metody znieczulenia.
Jakie informacje są niezbędne dla anestezjologa?
• Przebyte choroby (serca, płuc, tarczycy, astma, choroby psychiczne, zapalenia żył, częste infekcje, choroby nowotworowe, cukrzyca, choroby neurologiczne itp.)
• Przebyte operacje (kiedy, z jakiego powodu, jaki rodzaj znieczulenia, ewentualne powikłania podczas znieczuleń lub w okresie pooperacyjnym)
• Uczulenia na leki i pokarmy
• Aktualnie przyjmowane leki i ich dawki
• Nałogi
• Ewentualna ciąża
Absolutnie niezbędne jest udzielenie wyczerpujących i prawdziwych odpowiedzi wszelkie pytania.
W dalszej kolejności anestezjolog dokładnie bada chorego, sprawdza wyniki badań dodatkowych (laboratoryjnych, zdjeć rentgenowskich, EKG itp.). Na podstawie tych informacji wybiera najbezpieczniejszy dla chorego rodzaj znieczulenia i informuje go o tym Chory zostaje również powiadomiony o konieczności wyjęcia przed operacja wszelkich usuwalnych protez zębowych oraz o konieczności pozostawania bez jedzenia i picia przez 6 godzin. Kobiety musza zdjąć biżuterię i zmyć z paznokci lakier (nawet bezbarwny).
Pacjent podpisuje w specjalnym formularzu zgodę na znieczulenie i wszelkie inne działania (np. wkłucia do naczyń krwionośnych, kroplówki, ewentualne podawanie krwi, zmianę sposobu znieczulania itp.), niezbędne podczas operacji i znieczulenia.
Wizyta przedoperacyjna jest najlepszym momentem do zadania anestezjologowi wszelkich nurtujących pytań i rozwiania wątpliwości. Zdarza się czasem, że stan układów i narządów pacjenta nie jest ustabilizowany (przykładowo podwyższone jest znacznie ciśnienie krwi). Znieczulenie w takim stanie byłoby obarczone niepotrzebnie zawyżonym ryzykiem, w związku z tym anestezjolog przesuwa je o niezbędną ilość dni, zlecając jednocześnie dodatkowe leki, konsultacje, badania itp.
W wielu szpitalach praktykowane jest rozdawanie pacjentom ankiety przedoperacyjnej. Umieszczone są w niej pytania o stan zdrowia osoby, która ma być znieczulana. Przykładowa ankieta:
Ankieta anestezjologiczna
W celu umożliwienia najbezpieczniejszej i najwłaściwszej metody znieczulenia uprzejmie prosimy o dokładne wypełnienie poniższej ankiety. Prosimy o zakreślenie odpowiedzi tak lub nie.
W przypadku odpowiedzi tak prosimy o szczegółową informację w rubryce Uwagi pacjenta. Lekarz anestezjolog wyjaśni wszelkie wątpliwości w trakcie wizyty przedoperacyjnej. Uprzejmie prosimy na wyrażenie zgody na proponowane metody znieczulenia oraz potwierdzenie tego własnoręcznym podpisem w czasie wizyty przedoperacyjnej.
Imię .........................
Nazwisko ........................
• czy chorowała Pani/Pan na serce lub choroby układu krążenia? (choroba wieńcowa, zawał serca, nadciśnienie, wada serca, niewydolność krążenia, żylaki kończyn dolnych, zapalenia żył)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na choroby płuc? (zapalenie płuc, gruźlica, częste zapalenia oskrzeli, astma, rozedma płuc, kaszel nawracający, duszność)
tak nie
• czy jest Pani/Pan na coś uczulona? (katar sienny, wysypka, uczulenie na leki, pokarmy, substancje chemiczne itp.)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na choroby układu nerwowego? (padaczka, bóle głowy, bóle korzonkowe, omdlenia, drgawki, udar, utraty świadomości, porażenia)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na choroby wątroby? (żółtaczka, marskość)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na nerki? (kamica, zapalenie nerek, częste infekcje dróg moczowych)
tak nie
• czy chorowała Pani/Pan na zaburzenia metaboliczne lub hormonalne? (nadczynność lub niedoczynność tarczycy, cukrzyca, inne)
tak nie
• czy choruje Pani/Pan na inne, nie wymienione choroby?
tak nie
• czy przyjmuje Pan/Pani jakieś leki? - jeżeli tak, proszę podać nazwę i dawkę
........................
• czy była Pani/Pan znieczulana do jakiegokolwiek zabiegu i czy znieczuleniu towarzyszyły jakieś powikłania?
tak nie
• czy pali Pan/Pani papierosy?
tak nie
• czy nadużywa Pan/Pani alkohol?
tak nie
Uwagi pacjenta
........................
UWAGA!
• Ze względu na Państwa bezpieczeństwo prosimy o pozostawanie na czczo (tzn. bez jedzenia i picia) przez co najmniej 6 godzin przed planowanym zabiegiem operacyjnym. Jeżeli zostaną Państwu zlecone leki doustne, które należy przyjąć przed zabiegiem, można je popić 1-2 łykami płynu niegazowanego.
• Jeżeli używa Pani/Pan protez zębowych lub szkieł kontaktowych, uprzejmie prosimy o poinformowanie o tym lekarza anestezjologa
• Jeżeli podejrzewa Pani lub wie, że jest w ciąży, prosimy powiadomić o tym lekarza anestezjologa.
• Jeżeli ma Pani polakierowane paznokcie, prosimy o zmycie lakieru.
OŚWIADCZENIE PACJENTA
Wyrażam zgodę na zaproponowane znieczulenie ogólne, przewodowe lub miejscowe. Zgadzam się także na towarzyszące znieczuleniu postępowanie (wkłucia do naczyń krwionośnych, kroplówki) i inne konieczne leczenie przed, w czasie i po zabiegu. Zgadzam się na uzasadnione medycznie zmiany lub rozszerzenie postępowania anestezjologicznego, w tym zmianę sposobu znieczulania.
Podczas wizyty przedoperacyjnej zlecana jest również premedykacja, zwana zwyczajowo "głupim Jasiem". Są to leki, podawane zwykle doustnie lub domięśniowo, które uspokajają pacjenta i zmniejszają ryzyko powikłań podczas znieczulenia. Premedykację podaje się około 30 min - 1 godzinę przed znieczuleniem. Po jej otrzymaniu chory nie powinien siadać w łóżku i wstawać, gdyż mogą wystąpić zaburzenia równowagi. W wielu szpitalach praktykowane jest również zakładanie chorym specjalnych pończoch przeciwzakrzepowych na okres okołooperacyjny. Pończochy takie zapobiegaja powstawaniu zakrzepów w żyłach nóg i utrzymywane są do czasu wstania chorego z łóżka.
RODZAJE ZNIECZULENIA
W czasie wizyty anestezjologicznej chory informowany jest o rodzaju znieczulenia, jakiemu ma być poddany. W potocznej opinii istnieją dwa rodzaje znieczuleń - narkoza i blokada.
Narkoza czyli znieczulenie ogólne
Narkoza (znieczulenie ogólne, uśpienie) jest czasowym wyłączeniem świadomości. Leki zwykle podawane są dożylnie, przez wkłuta do naczynia krwionośnego kaniulę. Na twarz pacjenta zakładana jest maseczka, a przez nią podawany tlen.
Głębokość narkozy (a przez to ilość i rodzaj podawanych leków) może być różna - zależne jest to od rodzaju zabiegu operacyjnego. Do krótkich zabiegów (np. wyłyżeczkowanie jamy macicy czy nastawienie złamania ręki) podaje się płytką narkozę, a sen trwa kilkanaście minut.
Do większości operacji musi być zapewniony dłuższy sen i wiotkość mięśni, aby zapewnić chirurgowi dobre warunki operacyjne. W takich przypadkach podawane są silnie działające leki usypiające i porażające mięśnie. Aby nie doszło do zaburzeń oddychania, po uśpieniu chorego wprowadzana jest pod kontrolą wzroku do krtani rurka i anestezjolog lub aparatura prowadzi sztuczny oddech. Wprowadzanie rurki do krtani nazywa się intubacja i jest jednym z najtrudniejszych momentów znieczulenia. Po zakończeniu operacji podawane są środki odwracające działanie leków usypiajcych i porazających mięśnie, a rurka z krtani jest usuwana. Część pacjentów skarży się jednak na parogodzinna - parodniowa chrypkę i suchy kaszel. Jest to powikłanie przemijające, związane z podrażnieniem krtani i tchawicy rurką intubacyjną.
Po znieczuleniu ogólnym pacjent zwykle jeszcze przez parę godzin śpi płytkim snem i musi być podłączony do aparatury monitorującej (EKG, ciśnienie krwi, ilość tlenu we krwi), która pozwala natychmiast zauważyć ewentualne powikłania. Większość pacjentów podawanych ma tlen przez maseczkę lub cewnik do nosa oraz dożylnie kroplówki.
Aktualnie używane do znieczulenia ogólnego leki i sprzęt są bardzo bezpieczne dla chorych, tym niemniej sama metoda znieczulenia niesie w sobie możliwość powikłań. Do najbardziej banalnych należy parogodzinna czy parodniowa chrypka, która jest następstwem intubacji i zwykle mija bezpowrotnie. Inne powikłania to: długotrwała senność, zbyt płytki oddech, spadki bądź wzrosty ciśnienia tętniczego, zaburzenia pracy serca. Istnieje również możliwość - na szczęście bardzo rzadka, w granicach ułamków procentu - nieprawidłowej reakcji na użyte leki lub niemożliwość wprowadzenia rurki do krtani. W sporadycznych wypadkach znieczulenie ogólne może zakończyć się śmiercią chorego z wyżej wymienionych powodów.
Znieczulenie przewodowe czyli blokada
Innym rodzajem znieczulenia jest znieczulenie przewodowe czyli blokada. Istota jej jest wstrzykniecie w okolice nerwów leków, które czasowo przerywają przewodzenie nerwowe. Obszar znieczulony jest bezbolesny i nie można nim wykonywać żadnych ruchów. Brak też czucia ciepła i zimna. Podczas zabiegu chory może być zupełnie przytomny lub - jeżeli sobie życzy - może spać płytkim snem. Znieczulenie może być wykonane jednorazowo (pojedyncza dawka leku) albo tez w okolice nerwu może być włożony cienki cewnik. Przez cewnik mogą być wielokrotnie podczas długotrwałych zabiegów lub porodu podawane leki znieczulające, a w okresie pooperacyjnym - środki znoszące ból, które jednocześnie nie wywołują blokady ruchów.
Istnieje parę rodzajów blokad. Najczęściej wykonywana jest blokada dolędźwiowa. Jest ona znieczuleniem z wyboru przy porodzie, cieciach cesarskich, operacjach żylaków, przepukliny, większości operacji urologicznych itp. Przed wykonaniem znieczulenia podłączana jest kroplówka, następnie chorego układa się w pozycji na boku lub siedzącej (zależnie od jego stanu i przyzwyczajeń anestezjologa). Lekarz anestezjolog trzykrotnie myje plecy środkiem dezynfekującym, bada dokładnie kręgosłup i znieczula skórę (małe ukłucie i niewielkie szczypanie). Następnie specjalna igłą wkłuwana jest glębiej, co chory odczuwa jak popychanie "na tępo" palcem na przykład w udo. Po wprowadzeniu igły w odpowiednie miejsce w kręgosłupie podawany jest lek, a niekiedy zakładany cieniutki cewnik, który - po usunięciu igły - przymocowuje się plastrem do skory, a jego końcowkę wyprowadza na ramię. Chorego układa się w pozycji, zapewniającej odpowiednie rozprzestrzenianie się środków znieczulających (zwykle leżącej z lekko pochylonym w dół wezgłowiem stołu operacyjnego lub na boku - jeżeli operacja dotyczy np. jednej nogi). Po 5 - 30 min (zależnie od rodzaju blokady) okolica blokowana staje się drętwa i bez czucia. W tym czasie może też dojść do przejściowych spadków ciśnienia krwi, przed czym zabezpiecza szybki wlew płynów dożylnie. Część pacjentów - zwłaszcza kobiet znieczulanych do cięć cesarskich - może odczuwać nudności lub wymiotować.
Przewodzenie w nerwach przerywane jest w sposób odwracalny - po 2 - 6 godzinach od wykonania znieczulenia wraca czucie w blokowanej części ciała - ale też wraca odczuwanie bólu w ranie pooperacyjnej.
Blokada dolędźwiowa jest znieczuleniem dużo bardziej bezpiecznym niż znieczulenie ogólne. Wbrew obiegowym opiniom najpoważniejsze powikłanie - niedowład lub porażenie nóg - zdarzyło się na świecie sporadycznie. Najczęstszym powikłaniem znieczulenia są bóle głowy, występujące głównie u młodych kobiet. Bóle te ustępują po nawodnieniu kroplówkami i leżeniu. W wyjątkowych przypadkach konieczne jest wykonanie łaty, czyli podania dolędźwiowo paru centymetrów własnej krwi pobranej z żyły. Wielokrotnie bóle głowy ustępują już podczas wykonywania "łaty", w innych przypadkach - po paru godzinach. Sporadycznie po blokadach zdarzają się przypadki krótkotrwałego podwójnego widzenia (zwłaszcza przy spoglądaniu w bok) lub niewielkie obszary przeczulicy skórnej i mrowienia. Wszystkie te powikłania zazwyczaj ustępują samoistnie lub po krótkim leczeniu.
Często są również wykonywane blokady nerwów obwodowych (na przykład splotu ramiennego przy operacjach ręki). Tu także istotą znieczulenia jest podanie leku przerywającego przewodzenie we włóknie nerwowym w okolicę nerwu lub splotu nerwowego. Ze względu jednak na dużą zmienność położenia nerwów obwodowych lekarz musi mieć bezwzględną pewność, że lek wstrzykiwany jest we właściwe miejsce. Po wprowadzeniu igły anestezjolog przesuwa więc jej końcówkę aż do chwili uzyskania parestezji, czyli "prądu" przebiegającego wzdluż nerwu. Bardzo ważne jest prawidłowe określenie przez pacjenta, czy jest taki prąd i dokąd przebiega. Informacja ta w dużym stopniu warunkuje powodzenie znieczulenia. Samo podawanie leku odbierane jest jako "rozpieranie" i jest nieprzyjemne tylko przez pierwsze sekundy. Te blokady również dają bezruch, brak czucia dotyki, ciepła i zimna w blokowanej okolicy, często jednak trwają one dłużej niż blokady dolędźwiowe (nawet do 16 godzin).
Zaletą znieczulenia nerwów i splotów obwodowych jest duże bezpieczeństwo metody (małe prawdopodobieństwo powikłań, niska toksyczność leków). Największym zagrożeniem jest podanie leku do naczynia krwionośnego, co może doprowadzić do utraty przytomności, drgawek, zaburzeń pracy serca, nawet śmierci. Zabezpieczeniem przed tym jest bardzo powolne podawanie leku z okresowym sprawdzaniem, czy końcówka igła nie przesunęła się do naczynia.
Problemem może być także zablokowanie innych nerwów, przebiegających w okolicy podawania leku. Przy blokadzie splotu ramiennego może się to objawić chrypką, rozszerzeniem źrenicy po stronie blokowanej i zaczerwienieniem twarzy. Objawy te są przemijające - trwają maksymalnie tak długo, jak długo trwa blokada. O możliwości ich wystąpienia anestezjolog zawsze powiadamia pacjenta.
Jak często zdarzają się niepowodzenia przy wykonywaniu blokad (znieczulenie "nie wyszło")? W blokadach dolędźwiowych są to wartości poniżej jednego procenta, w blokadach nerwów obwodowych - kilka procent, zależnie oczywiście od doświadczenia anestezjologa, ale i też od potwierdzenia przez pacjenta obecności parestezji. Zdarza się, że z powodu na przykład zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa i nieprawidłowego rozprzestrzeniania się leków blokada wychodzi "w łaty" (w okolicy operowanej miejsca znieczulone obok niepełnie znieczulonych lub nieznieczulonych). W takim przypadku - zależnie od rodzaju operacji i wielkości "łat" - albo przeprowadza się dodatkowo znieczulenie ogólne z intubacją, albo podaje dożylnie małe dawki leków uspokajających i przeciwbólowych.
Leki uspokajające i nasenne podaje się również chorym, którzy - pomimo pełnej bezbolesności okolicy operowanej po blokadzie - chcą drzemać podczas operacji.
POSTĘPOWANIE POOPERACYJNE
Zakończenie operacji czy zabiegu nie jest niestety zakończeniem problemów pacjenta i anestezjologa. Wielokrotnie problemy okresu pooperacyjnego przewyższają powikłania i trudności, które miały miejsce podczas znieczulenia.
Ze względu na możliwość wystąpienia potencjalnie groźnych dla życia powikłań, chory w bezpośrednim okresie pooperacyjnym przebywa pod wzmożonym nadzorem pielęgniarsko - lekarskim w sali pooperacyjnej, sali wybudzeń czy też sali intensywnego nadzoru. Pacjenci, którzy mieli wykonane bardzo obciążające i skomplikowane operacje (np. kardiochirurgiczne) lub u których wystąpiły ciężkie powikłania podczas znieczulenia, są przewożeni do oddziału intensywnej terapii.
Najistotniejszym problemem bezpośrednio po operacji jest możliwość przedłużonego działania leków nasennych i -co z tym się wiąże - zaburzeń oddechu, pracy serca i ciśnienia tętniczego. Aby zminimalizować ryzyko i wcześnie wykryć wszelkie zaburzenia, chory jest podłączony do monitorów (EKG, ciśnienie krwi, tętno, ilość tlenu we krwi). Zakres monitorowania zależny jest od wieku, rodzaju operacji i znieczulenia, chorób współistniejących. Mierzona jest również temperatura ciała i ilość wydalanego moczu. Pacjentom po znieczuleniu ogólnym zwykle podawany jest tlen przez maseczkę lub wąsy donosowe. Podawane wszystkim kroplówki mają za zadanie dostarczenie wody i elektrolitów.
Wraz z pełnym wybudzaniem się pacjenta po znieczuleniu ogólnym i ustępowaniu blokady po znieczuleniu przewodowym, wraca również ból w ranie pooperacyjnej. Ważne jest, aby chory zgłosił to pielęgniarkom lub lekarzowi natychmiast po pojawieniu się bólu. Skuteczność działania leków przeciwbólowych jest zależna od tego, czy są podane na początku wystąpienia bólu, czy też przy bólu pełnoobjawowym. Podanie leków bezpośrednio po pojawieniu się bólu zapobiega jego narastaniu i pozwala zmniejszyć dawkę. Środki przeciwbólowe mogą być podawane różnymi drogami: doustnie, domięśniowo, podskórnie, dożylnie i doodbytniczo, a także przez cewnik założony w okolicę splotu nerwowego lub do kręgosłupa. Pierwsza dawka leku podawana jest po zgłoszeniu wystąpienia bólu przez pacjenta, następne - w dokładnych odstępach czasowych, zależnych od stosowanego leku.
W zaleceniach pooperacyjnych anestezjolog wpisuje dawkę leku w przeliczeniu na wagę pacjenta. Różna jest jednak wrażliwość ludzi na ból i jeżeli stosowane leki nie łagodzą bólu, należy zgłosić to pielęgniarce lub lekarzowi.
Innym problemem okresu pooperacyjnego są nudności i wymioty. Ich występowanie zależne jest od płci (częściej kobiety), rodzaju operacji (częściej po operacjach w nadbrzuszu), rodzaju znieczulenia (sporadycznie po blokadach) i cech osobniczych. Wystąpienie wymiotów wiąże się nie tylko z nieprzyjemnym odczuciem pacjenta, ale również z możliwością zachłyśnięcia się treścią pokarmową do płuc (słabe odruchy obronne krtani przy niepełnym wybudzeniu i senności). Każdorazowe wystąpienie nudności należy więc zgłosić pielęgniarce, aby można było podać odpowiednie leki i zminimalizować ryzyko wymiotów.
Po pełnym wybudzeniu ze znieczulenia i podaniu środków przeciwbólowych każdy pacjent ma stosowaną "gimnastykę oddechową". Są to długie i powolne wydechy przez usta ułożone "w ryjek". Może być to również dmuchanie w rurkę, której końcówka umieszczona jest pod wodą, aż do momentu pojawienia się pęcherzyków powietrza. Zadaniem tych ćwiczeń jest głębokie upowietrznianie płuc. Zwykle wykonuje się je 4 - 5 razy co godzinę.
V
Pacjent nie może również zapominać o konieczności poruszania się. U ludzi leżących istnieje duże ryzyko do powstawania zakrzepów w żyłach. Jeżeli więc nie ma przeciwskazań ze strony chirurgicznej i zniesiony jest ból pooperacyjny, chory powinien siadać i wstawać już następnego dnia.
Szczególne ważne jest to u osób z żylakami nóg - w rozszerzonych żyłach zakrzepy tworzą się bardzo łatwo, więc tacy chorzy powinni jak najszybciej, jeszcze przed próbami siadania czy wstawania, wykonywać jak najwięcej ruchów nogami w pozycji leżącej, aby przyspieszyć krążenie krwi podczas operacji.
PLANOWANIE TERMINU OPERACJI
Każda operacja i znieczulenie jest brutalną ingerencją w organizm ludzki, jednak czasem wykonanie jej jest nieuniknione. Istnieje duża grupa chorób, które wymagają leczenia operacyjnego (na przykład kamica pęcherzyka żółciowego czy przepuklina), jednak nie zawsze operacja musi być wykonana natychmiast po postawieniu diagnozy.
Podjęcie decyzji o poddaniu się operacji jest bardzo trudne, jeżeli jednak zostanie ona podjęta, pada pytanie - kiedy? Oczywiście, oprócz dogodnego dla pacjenta terminu, istnieją również pewne zalecenia medyczne.
Zasadą jest, że chory przy operacjach planowych powinien być w optymalnym dla niego stanie wydolności narządów i układów, co oznacza, że wszystkie współistniejące schorzenia powinny być leczone i ustabilizowane. Zwiększa to bezpieczeństwo znieczulenia i obniża ilość powikłań pooperacyjnych.
Chory powinien powiadomić swojego lekarza rodzinnego o planach poddania się zabiegowi i wspólnie z nim uzgodnić przygotowanie przedoperacyjne. Ważne jest przede wszystkim ustabilizowanie ciśnienia tętniczego, cukrzycy, choroby wieńcowej, wyleczenie ognisk zapalnych. Pacjenci, którzy byli leczeni lub operowani z powodu chorób tarczycy, muszą mieć oznaczony aktualny poziom hormonów. Lekarz rodzinny zleca wykonanie badań dodatkowych, niezbędnych do znieczulenia i operacji (badania krwi i moczu, EKG, zdjęcie rtg klatki piersiowej), a czasem dodatkowe konsultacje u specjalistów. Niezbędne jest również oznaczenie grupy krwi.
Ważność badań krwi i moczu oraz EKG wynosi zwykle miesiąc, badanie rentgenowskie klatki piersiowej - rok. Dotyczy to pacjentów bez poważnych współistniejących schorzeń i bez odchyleń od normy w wymienionych badaniach.
Pacjent powinien być również zaszczepiony przeciw zapaleniu wątroby typu B (żółtaczce wszczepiennej). Osoby uczulone na pyłki roślin nie powinny planować zabiegów w czasie kwitnienia.
Istnieje wiele leków, które nie powinny być używane w okresie okołooperacyjnym, gdyż wchodzą w reakcje ze środkami znieczulającymi. Do najbardziej popularnych należą doustne środki antykoncepcyjne, które zwiększają ryzyko wystąpienia zakrzepów żylnych. Powinny być one odstawione na minimum 4 tygodnie przed terminem operacji. Odstawienie lub zamianę innych leków (np. nadciśnieniowych) zleca lekarz rodzinny.
ZNIECZULENIE OGÓLNE ZE WSKAZAŃ NAGŁYCH
Przedstawione powyżej zalecenia dotyczą operacji, które są planowane. Nie zawsze jednak jest możliwe i chorzy muszą być operowani "na ostro" - ze wskazań nagłych. Można tu mówić o operacjach z powodu bezpośredniego zagrożenia życia i o operacjach ze wskazań nagłych.
Operacje z powodu bezpośredniego zagrożenia życia wykonywane są w sytuacji, w której jakakolwiek zwłoka może spowodować śmierć chorego i wyłącznie zoperowanie daje szanse przeżycia. Są to np. niektóre operacje po wypadkach komunikacyjnych . W takich sytuacjach zwykle nie ma wystarczającej ilości czasu na zrobienie nawet podstawowych badań laboratoryjnych czy wyrównanie stanu chorego (podanie krwi, płynów, stabilizację pracy serca itp.). Czasem pacjent jest nawet przewożony bezpośrednio z izby przyjęć na blok operacyjny. Przy takich operacjach anestezjolog zbiera dokładny - na ile jest to możliwe - wywiad przed znieczuleniem, bada pacjenta i zleca te badania laboratoryjne czy rentgenowskie, które są absolutnie niezbędne. Znieczulenie jest częstokroć wykonywane bez czekania na wyniki, a podczas jego trwania anestezjolog ma dwa zadania - znieczulanie i jednoczesne leczenie chorego (podawanie krwi, ocieplanie, stabilizowanie pracy serca itp.) Operacje tego typu obarczone są wysoką śmiertelnością.
Operacje ze wskazań nagłych odroczonych (np. zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie otrzewnej) są to zabiegi, które powinny być wykonane dość szybko, jednak zwykle anestezjolog dysponuje paroma godzinami czasu na wykonanie badań i wyrównanie stanu pacjenta. Nie zawsze jest jednak możliwe pełne wyrównanie wszystkich schorzeń współistniejących - pełne ustabilizowanie pracy serca czy też wyleczenie niewydolności krążenia. Należy więc wypośrodkować pomiędzy stanem chirurgicznym i koniecznością operacji a stabilizacją innych układów czy narządów. Znieczulenia tego typu są również obarczone dużo większym ryzykiem niż znieczulenia planowe.
ZNIECZULENIE OGÓLNE W STOMATOLOGII
Znieczulenie ogólne stosowane jest w warunkach gabinetu stomatologicznego dużo rzadziej, niż znieczulenie miejscowe. Wiąże się ono, bowiem ze znacznie większym ryzykiem wystąpienia powikłań, choć zdarzają się one stosunkowa rzadko.
Po raz pierwszy znieczulenie ogólne w stomatologii zastosował amerykański dentysta Horacy Wells w roku 1844 do usunięcia zęba. Z początku środki znieczulające wykazywały więcej powikłań niż efektu znieczulenia. Obecnie stosowane preparaty do znieczulenia ogólnego nie wywołują prawie żadnych efektów ubocznych.
W stomatologii od początku lat 70. liczba znieczuleń ogólnych w gabinecie stomatologicznym znacznie zmalała, za sprawą rozpowszechnienia znieczulenia miejscowego. Trzeba przyznać, że do zabiegów stomatologicznych wykonywanych w gabinecie prawie w większości przypadków wystarcza zastosowanie środka miejscowo znieczulającego. Mamy jednak czasem do czynienia z warunkami, w których tylko narkoza daje możliwość przeprowadzenia leczenia.
Wskazaniami do znieczulenia ogólnego są:
• alergia na środki znieczulenia miejscowego,
• osoby z niedorozwojem umysłowym lub chorzy psychicznie, z którymi nie możliwa jest współpraca podczas leczenia,
• dzieci, u których występuje strach przed leczeniem – mimo przygotowania psychicznego i farmakologicznego,
• zabiegi wymagające dużych dawek środków znieczulających miejscowo (np. mnogie ekstrakcje zębów),
• ostre stany zapalne (ropień okołoszczękowy, ropowica twarzy), w których znieczulenie miejscowe jest nieskuteczne.
Znieczulenie ogólne również możemy podzielić na kilka typów w zależności od potrzeb lekarza:
Znieczulenie ogólne z intubacją dotchawiczą.
Znieczulenie to jest najbardziej polecanym rodzajem znieczulenia ogólnego w stomatologii. Występuje pełna drożność dróg oddechowych z brakiem możliwości aspiracji do nich ciała obcego. W trakcie zabiegu pacjent sam oddycha lub jest sztucznie wentylowany. Proces budzenia jest bardzo szybki.
Znieczulenie ogólne dożylne
Ten rodzaj znieczulenia ogólnego stosuje się jako uzupełnienie znieczulenia miejscowego u pacjentów powyżej 12 roku życia, kiedy przewiduje się, że zabieg będzie długi. W tym rodzaju znieczulenia istnieje możliwość aspiracji ciała obcego np.: usuwanego zęba. Pacjent po wybudzeniu powinien pozostać pod kontrolą przez kilka godzin.
Znieczulenie ogólne zawsze prowadzone jest przez lekarza anestezjologa po wcześniejszym dokładnym zbadaniu i przygotowaniu pacjenta. Pacjent wymaga dokładnego badania ogólnego (ewentualne schorzenia: astma oskrzelowa, niewydolność wieńcowa, nadciśnienie, arytmie, udary mózgu). O wszystkich chorobach należy dokładnie i koniecznie powiedzieć lekarzowi, który będzie mógł zdecydować o wyborze środka znieczulającego lub odroczeniu zabiegu. Oprócz badania ogólnego pacjent powinien wykonać badanie krwi.
Ważne jest również, aby wstrzymać się od posiłków na 6 godzin przed znieczuleniem oraz, że pacjent musi przyjść z osobą towarzyszącą, która pomoże w drodze powrotnej. Sala zabiegowa powinna być wyposażona w sprzęt monitorujący podstawowe parametry życiowe i umożliwiający reanimację pacjenta. Po zabiegu chory powinien mieć zapewnioną opiekę pielęgniarską i dopiero po ustabilizowaniu się wszystkich funkcji życiowych organizmu, może w towarzystwie osób trzecich wrócić do domu.
wróć do menu...
STAW SKRONIOWO-ŻUCHWOWY (SSŻ)
(materiał zamieszczony dzięki uprzejmości autora - Pana doktora Marcina Doleckiego,
www.mojdentysta.com.pl)
Co to jest staw skroniowo - żuchwowy (SSŻ)?
Staw skroniowo - żuchwowy (SSŻ) jest to staw łączący dolną szczękę (żuchwę) z czaszką (kością skroniową). Dolna szczęka i czaszka są połączone wieloma mięśniami i więzadłami, które funkcjonują harmonijnie jeśli dolna szczęka jest w prawidłowej pozycji. Głowa kości żuchwy jest nazywana kłykciem i pasuje do wgłębienia w kości skroniowej, zwanego dołem stawowym. W celu prawidłowego funkcjonowania stawu potrzebny jest jeszcze kawałek chrząstki zwany krążkiem stawowym. Działa on jak poduszka albo amortyzator pomiędzy dwiema kośćmi.
Kiedy dolna szczęka otwiera się i zamyka, krążek pozostaje bez przerwy pomiędzy kłykciem i dołem stawowym. Kiedy tak się dzieje, mamy do czynienia ze zdrowym SSŻ i pacjent może szeroko otworzyć usta bez żadnego dyskomfortu i żadnego odgłosu. Przy normalnym stawie pacjent jest w stanie podczas maksymalnego otwarcia szczęk włożyć między zęby trzy palce. W przypadkach, gdy SSŻ funkcjonuje prawidłowo i krążek stawowy jest w prawidłowej pozycji, mięśnie głowy, szyi i ramion funkcjonują relatywnie bez bólu.
Czym są zaburzenia SSŻ
Zaburzenia SSŻ oznaczają stan stawu odmienny od normalnego.
Pozycja Twoich zębów może wpływać na pozycję stawów szczęk. Każdy z nich, gdy funkcjonuje normalnie, kości nie kontaktują się ze sobą, ponieważ między nimi znajduje się cienki krążek chrzęstny. Ten krążek działa jak poduszka i umożliwia gładką pracę stawu. Każdy krążek jest utrzymywany w miejscu i prowadzony przez mięśnie i więzadła. Jeśli zgryz jest zły, tak jak w przypadkach gdy mamy do czynienia z: głębokim zgryzem, dolną szczęką przesuniętą za daleko do tyłu, wąską górną szczęką, stłoczonymi górnymi zębami, lub wychylonymi do przodu, może spowodować zmianę pozycji żuchwy. Typowo krążek jest wypchnięty do przodu. Dolna szczęka ma wtedy tendencję do powracania za bardzo do tyłu a szczyt żuchwy zwany kłykciem naciska na nerwy i naczynia krwionośne z tyłu stawu i w ten sposób powoduje ból..
Zwykle, krązek zabezpieczający (chrząstka) jest wypchnięty do przodu i już nie służy jako poduszka pomiędzy kłykciem (żuchwa) i dołem stawowym (czaszka) i ewentualnie może to prowadzić do sytuacji gdy kłykieć trze o kostny dołek. To może spowodować zaburzenie zwane osteoartritisem.
Łagodne przemieszczenie powoduje klikanie lub pykania w stawach żuchwy.
Kiedy krążek jest przemieszczony, powoduje to różnorodne odgłosy wewnątrz stawów żuchwy, takich jak klikanie i pykanie. Pacjenci muszą zdawać sobie sprawę, że jakiekolwiek odgłosy lub ból, pojawiające się podczas otwierania i zamykania szczęk są objawem przemieszczenia stawu. Zaleca się by pacjenci szukali pomocy tak szybko jak to możliwe wy zapobiec pogorszeniu się zaburzenia.
Bardziej ostre przemieszczenie może być bardzo bolesne i ewentualnie może powodować trwałe zniszczenie stawu. Niestabilny zgryz może spowodować zarówno przemieszczenie stawu jak i napięcie i ból mięśni. Wiele objawów zwykle nie wiązanych z tzw. dysfunkcją czaszkowo - krzyżową jest nią spowodowanych. Te objawy to:
- bóle głowy,
- bóle szyi,
- dzwonienie w uszach,
- wypełnienie w uszach,
- ból za oczami,
- ból uszu,
- ból ramion,
- ból dołu pleców,
- zawroty głowy,
- zasłabnięcia,
- trudności w połykaniu,
- mrowienie w palcach i rękach
Przyczyny zaburzeń SSŻ
Stawy skroniowo - żuchwowe są jednymi z najczęściej używanych stawów ciała, w związku z długotrwałym użyciem w trakcie żucia, mowy, śpiewu, ziewania itp. Dysfunkcja stawu oznacza, że dolna szczęka nie znajduje się we właściwym miejscu względem górnej. Powoduje to często przemieszczenie krążka zabezpieczającego do przodu podczas przesuwania się żuchwy za bardzo do tyłu.
NIEKTÓRE NAJPOWSZECHNIEJSZE PRZYCZYNY
1. Dolna szczęka zbyt daleko z tyłu
- Głęboki zgryz zębowy
- Górne zęby przechylone do tyłu
- Brak tylnych zębów
Rezultat: przemieszczenie krążka do przodu
2. Mięśnie nie pozostające w równowadze
- Nawyki zgrzytania lub zaciskania zębów
- Zła postawa
3. Uraz
- Wypadki samochodowe
- Uderzenie z tyłu
- Zabiegi usypiania w szpitalach
- Uraz głowy lub szczęki
Kłykcie zbyt daleko o tyłu to główna przyczyna zaburzeń SSŻ.
Staw skroniowo-żuchwowy wpływa na zdrowie ogólne jak żaden inny staw. Za kłykciem (szczytem dolnej szczęki) znajduje się kilka struktur, które wpływają na zdrowie samego stawu. Jedno z tylnych więzadeł, które działają jak gumowa taśma ciągnąca krążek do tyłu podczas zamykania szczęki. Jak wszystkie stawy, stawy SŻ zawiera dużą ilość nerwów i naczyń krwionośnych, które na poziomie podświadomości przekazują informacje o pozycji i stanie stawu. Kiedy szczęka jest zamknięta, krążek, który nie ma czucia, działa jak amortyzator w celu zapobieżenia uciskowi nerwów i naczyń krwionośnych. Kiedy nerwy i naczynia krwionośne są uciśnięte, cała struktura jest wytrącona z równowagi, co wpływa na nerwy, więzadła i mięśnie głowy, szyi i twarzy. Przemieszczony staw powoduje ból i inne objawy, co wpływa na zdrowie i osobistą jakość życia.
PRZEMIESZCZONY STAW, KRĄZEK PRZESUNIĘTY DO PRZODU - LECZENIE
Leczeniem z wyboru u pacjentów z przemieszczoną szczęką w związku z ustawieniem żuchwy (kłykcia) za bardzo do tyłu byłoby noszenie szyny, lub aparatu czynnościowego przesuwających żuchwę do przodu.
MIĘŚNIE WYTRĄCONE Z RÓWNOWAGI
Mięśnie, które nie pozostają w równowadze mogą być rezultatem zaciskania lub zgrzytania zębami. Jeśli mięśnie są przepracowane lub zmęczone w związku z nierównowagą strukturalną, inne mięśnie muszą ją skompensować. Ta kompensacja powoduje dopasowanie się ciała co wprowadza je w nieprawidłową postawę. Kompensacja oznacza że ciało adaptuje się do stanu, który jest niezdrowy. Ciało zaczyna doświadczać objawów na łagodnym poziomie - takim jak okazjonalne bóle głowy. Powoli objawy zaczynają pojawiać się coraz częściej, aż do momentu gdy pacjent czuje ból głowy codziennie.
Jeśli masz delikatnie przesunięty krążek, przesunięty krążek, nieprawidłową pozycję głowy lub postawę ciała, skurczone mięśnie mogą powodować ból szyi, twarzy lub głowy. Te mięśniowe napięciowe bóle głowy mogą być tak ostre, że są mylone z migrenowymi bólami głowy. Niestety, pacjenci nie są często badani w kierunku zaburzeń SSŻ a leczenie "migreny" nie daje rezultatów.
Leczenie pacjentów z migrenowymi bólami głowy polega często na przepisywaniu leków przeciwbólowych, takich jak Imitrex. Ten lek jest nieskuteczny w leczeniu zaburzeń związanych z przemieszczonymi stawami szczęk (dysfunkcja SSŻ). Radzi się pacjentom by stosuje aparaty przesuwające dolną szczękę do przodu lub do leczenia nawyków - parafunkcji - by spróbowali rozwiązać problem tak szybko, jak to tylko możliwe.
Narastająca fala pacjentów którzy przeżyli urazy biczowe w wypadkach samochodowych ma przemieszczone jeden lub oba stawy skroniowo - żuchwowe w tym samym czasie bez bezpośredniego urazu twarzy lub głowy o kierownicę, kolumnę drzwi, szybę czy inne części samochodu.
Uraz biczowy wydarza się gdy głowa jest rzucona do tyłu i do przodu podczas jazdy samochodem, który jest uderzony z tyłu lub z boku. Wyczerpujące badania dokumentują dobrze fakt że większość urazów typu fleksja - ekstensja pojawiają się po tak zwanych ?mniejszych urazach głowy?. Oznacza to że nie trzeba doznać złamania lub bezpośredniego urazu głowy. Większość pacjentów donosi że ich głowa po prostu rzucona do tyłu i do przodu, lub na boki. Ten ruch niszczy mięśnie i więzadła które wspierają staw szczęki. Kiedy te mięśnie i więzadła są uszkodzone może to spowodować przemieszczenie krążka ochronnego do przodu i powoduje przemieszczenie stawu żuchwy po jednej lub obu stronach.
ZABIEGI INTUBACYJNE
Pacjenci, którzy są poddawani zabiegom chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym są zwykle intubowani przez usta. Intubacja jest zabiegiem podczas którego umieszcza się rurkę w dół gardła by otworzyć drogi oddechowe podczas wykonywania zabiegu chirurgicznego. Okazjonalnie podczas zabiegu może dojść do przemieszczenia żuchwy w związku z wymuszonym otwarciem ust, nadmiernym rozciągnięciem więzadeł i innych tkanek w celu włożenia rurki. Niektórzy pacjenci mogą po zabiegu odczuć klikanie żuchwy, ograniczone rozwarcie ust, ból twarzy i głowy. Pacjenci, u których wcześniej stwierdzono zaburzenia SSŻ powinni przed zabiegiem chirurgicznym poradzić się anestezjologa czy możliwe jest intubowanie przez nos by zapobiec dalszemu zniszczeniu stawu i otaczających go struktur.
URAZ GŁOWY I ŻUCHWY
Poważne uderzenie w głowę lub żuchwę może spowodować przemieszczenie krążka w związku z siłą uderzenia w żuchwę. Pacjenci mogą odczuwać opuchliznę, ograniczone rozwarcie ust i klikanie w stawie. Pacjenci z ostrym urazem powinni szukać pomocy natychmiast po urazie by uniknąć dalszego zniszczenia stawu.
JEDZENIE I PICIE POWIĘKSZAJĄCE U NIEKTÓRYCH BÓLE GŁOWY
- Alkohol
- Tytoń
- Kofeinowe: kawa, herbata, napoje i czekolada
- Wzmacniacz smaku M.S.G.
- Sztuczne słodziki, takie jak aspartam
- Powinno się unikać potraw smażonych w oleju roślinnym I tłustych potraw
- Mleko i ser
- Orzechy
- Fasola
- Wieprzowina
Test do samodzielnej oceny stanu SSŻ
Poniżej znajduje się kilka pytań, które mogą pomóc w ocenie objawów:
- Czy cierpisz na niezwykle częste bóle głowy? (T/N)
- Czy słyszysz podczas otwierania, zamykania ust lub żucia chrobot, klikanie lub pykanie w którymś stawie żuchwy? (T/N)
- Czy czujesz ból w którymś z następujących obszarów: stawy żuchwy, górna szczęka, dolna szczęka, bok szyi, tył głowy, czoło, za oczami czy skronie? (T/N)
- Uczucie wypełnienia, nacisku lub blokady w uszach? Czy wosk w uszach wytwarza się w nadmiernej ilości? (T/N)
- Czy miałeś kiedykolwiek dzwonienie, trzaski, syki lub buczenie w uszach? (T/N)
- Czy miałeś zawroty głowy lub zemdlałeś? (T/N)
- Czy drętwieją ci czasem palce lub ręce? (T/N)
- Czy jesteś cały czas zmęczony, łatwo się męczysz lub uważasz że jesteś chronicznie zmęczony? (T/N)
- Czy na języku masz odciśnięte swoje zęby? (T/N)
- Czy język wchodzi ci pomiędzy zęby podczas połykania? (T/N)
- Czy trudno ci żuć pokarmy? (T/N)
- Czy brakuje ci tylnych zębów? (T/N)
- Czy zaciskasz zęby w dzień lub w nocy? (T/N)
- Czy zgrzytasz zębami w nocy? (Zapytaj rodziny.) (T/N)
- Czy budzisz się z bólem głowy? (T/N)
- Czy miałeś uraz biczowy? (T/N)
- Czy uderzyłeś się (uderzono cię) w głowę, twarz lub podbródek? (T/N)
- Czy osiągnąłeś etap gdy lekarstwa już ci nie pomagają? (T/N)
- Czy żucie gumy pogarsza twe objawy? (T/N)
- Czy jeśli włożysz swe małe palce do uszu i otworzysz szeroko i zamkniesz usta naciskając palcami do przodu, czy będzie cię bolało? (T/N)
- Czy twoja żuchwa zbacza na lewo lub prawo podczas szerokiego otwierania ust? (Zobacz w lustrze.) (T/N)
- Czy nie jesteś w stanie włożyć między zęby trzech palców podczas najszerszego otwarcia ust? (T/N)
- Czy masz zwężoną I niesymetryczną twarz? (T/N)
Jeśli odpowiedziałeś twierdząco na niektóre z powyższych pytań, może powinieneś zgłosić się na konsultację do specjalisty SSŻ lub swego dentysty.
Sam możesz sprawdzić swój staw w następujący sposób:
- Włóż małe palce do uszu. Kilkakrotnie otwórz i zamknij usta. Czy szczęka klika, trzaska, lub trze?
- Patrząc w lusterko, bardzo powoli otwieraj i zamykaj usta. Zauważ czy żuchwa nie przesuwa się na którąś stronę. Czy odczuwasz wtedy jakikolwiek ból?
- Przesuwaj żuchwę z boku na bok. Czy czujesz ból?
Sprawdź wrażliwość mięśni:
- Przyłóż palce z przodu uszu na staw i naciśnij.
- Naciśnij również na rejon policzków
Jeśli odczułeś ból lub dyskomfort, skontaktuj się z wykwalifikowanym dentystą w celu konsultacji w kierunku zaburzeń SSŻ.
wróć do menu...
|
|
![[Rozmiar: 9816 bajtów]](images/protezy_05.jpg)
![[Rozmiar: 9269 bajtów]](images/protezy_06.jpg)
![[Rozmiar: 8577 bajtów]](images/protezy_07.jpg)
![[Rozmiar: 11155 bajtów]](images/protezy_08.jpg)
